ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަހުގެ ތާރީހުގައި ފެނިގެންދިޔަ އެންމެ ނުފޫޒުގަދަ، އަދި އެހާމެ ބަދަލުވަމުންދާ ސިޔާސީ ޝަހުސިއްޔަތަކީ ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން އަބްދުލްގައްޔޫމެވެ. 2013 އިން 2018 އަށް ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ކުރެއްވި ޔާމީންގެ ސިޔާސީ ހަޔާތަކީ، އަމިއްލަ ބާރާއި ނުފޫޒު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި، އިއްޔެގެ ހަތުރުން މިއަދުގެ މިތުރުންނަށް ހަދައި، އަދި އިއްޔެގެ މިތުރުން މިއަދުގެ ހަތުރުންނަށް ބަދަލުކުރާ މަންޒަރު ފެންނަ ވަރަށް ބޮޑު މިސާލެކެވެ. ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދާއި ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސާލިހަކީ ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައާއި އޭގެ ފަހުންވެސް އޭނާގެ އެންމެ ބޮޑު ހަތުރުންނެވެ. ނަމަވެސް، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މި ދަނޑިވަޅުގައި، ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށްޓަކައި މި ހަތުރުންނާ އަތްގުޅާލުމަށް ޔާމީން ތައްޔާރުވަމުންދާ މަންޒަރަކީ، ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަޝްރަހުގައި "ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތިކަން" އުސޫލުތަކަށްވުރެ ކުރިއަރާފައިވާ މިންވަރު ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
މި ރިޕޯޓުގައި ބަލާލާނީ ޔާމީންގެ ސިޔާސީ ޗައްކަރުތަކާއި، ވާދަވެރިކަމުގެ ތާރީހަށާއި، އަދި މިހާރު ފެންނަމުންދާ އާދަޔާހިލާފު ސިޔާސީ ބަދަލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ސިޔާސީ ފެށުމާއި ވެރިކަމަށް އައި މަގު (2008–2013)
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަޝްރަހަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އައީ 2008 ވަނަ އަހަރު ފެށުނު ގިނަ ޕާޓީ އެކުލެވޭ ދިމިގްރާތީ ނިޒާމާއެކުގަ އެވެ. ރާއްޖޭގައި 30 އަހަރު ވަންދެން ވެރިކަން ކުރެއްވި ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމް (ޔާމީންގެ ބޮޑުބޭބޭފުޅު) ބަލިކުރައްވައި، ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުމުން، ޔާމީންގެ ސިޔާސީ ދައުރު ފެށުނީ ވަރުގަދަ އިދިކޮޅު ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. 2012 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހު ނަޝީދުގެ ވެރިކަން "ބަގާވާތަކުން" ވައްޓާލި ކަމަށް ބުނާ ހާދިސާގެ ފަހަތުގައި ހުންނެވި އެންމެ އިސް އެކަކީ ޔާމީނެވެ.
ރައީސް ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި އެމަނިކުފާނުގެ އިތުރުން ރައީސް އަބްދުﷲ މައުމޫން އަދި ރައީސް ނަޝީދު ގައުމީ ޓީމުގެ މެޗެއް ބައްލަވާލައްވަން ގަލޮޅު ދަނޑުގައި. / ފޮޓޯ: ސަން
އޭގެ ފަހުން އައި 2013 ގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބަކީ ރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައިވެސް އެންމެ ވާދަވެރި އަދި އެންމެ ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިވި އިންތިހާބެވެ. ކޯޓުތަކުގެ ތެރެއިން އިންތިހާބު އެތައް ފަހަރަކު ލަސްކުރުމަށްފަހު، ޔާމީން ވަނީ ނަޝީދުގެ މައްޗަށް ވަރަށް ހަނި ތަފާތަކުން ކުރި ހޯއްދަވާފަ އެވެ. އެ އިންތިހާބުގެ ކެމްޕޭނުގައި ޔާމީންގެ އެންމެ ބޮޑު ހަތިޔާރަކީ ނަޝީދަކީ އިސްލާމްދީނާއި ގައުމިއްޔަތަށް ހުރި ނުރައްކަލެއް ކަމަށް ދެއްކުމެވެ. މިގޮތުން އުފެދުނު ޔާމީން-ނަޝީދު ވާދަވެރިކަމަކީ ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ތާރީހު ބަދަލުކޮށްލި ކަމެކެވެ.
ޔާމީންގެ ވެރިކަން: އަނިޔާވެރިކަމާއި އިދިކޮޅު ފަރާތްތައް ޖަލަށްލުން (2013–2018)
ޔާމީންގެ ފަސް އަހަރުގެ ވެރިކަމަކީ އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތަކެއް ފެނިގެންދިޔަ ދައުރެކެވެ. ޗައިނާގެ ލޯނުތަކުގެ އެހީގައި ސިނަމާލެ ބްރިޖާއި، ހުޅުމާލެ ދެވަނަ ފިޔަވަހި ފަދަ މަޝްރޫއުތައް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ އެވެ. ނަމަވެސް، ހަމައެއާއެކު މި ދައުރު ފާހަގަވެގެން ދިޔައީ އަނިޔާވެރިކަމާއި، ކޮރަޕްޝަނާއި، އަދި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުގެ އަޑުކަނޑުވާލުމުގެ ދައުރެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.
އޭރުގެ އެންމެ ބޮޑު އިދިކޮޅު ލީޑަރު މުހައްމަދު ނަޝީދަށް 13 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އިއްވުމަށްފަހު ގެންދަވަނީ.
ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި އޭނާގެ އެންމެ ބޮޑު ސިޔާސީ ވާދަވެރިޔާ ރައީސް ނަޝީދު 2015 ވަނަ އަހަރު ޓެރަރިޒަމްގެ ދައުވާގައި 13 އަހަރަށް ޖަލަށްލެވުނެވެ. މީގެ އިތުރުން ރައީސް މައުމޫނާއި، ގާސިމް އިބްރާހީމާއި، އޭނާގެ އަމިއްލަ ނައިބު ރައީސުންނާއި، ފަނޑިޔާރުން ވެސް ޖަލަށްލި އެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ދުނިޔޭގެ ފާޑުކިޔުންތައް ރާއްޖެއަށް އަމާޒުވެ، ރާއްޖެ ކޮމަންވެލްތުން ވަކިވި އެވެ. 2018 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިހާބަށް ކުރިމަތިލިއިރު، ހުރިހާ ސިޔާސީ ލީޑަރުން ތިއްބެވީ ޖަލުގައި ނުވަތަ އަރުވާލެވިގެންނެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެންމެން ގުޅިގެން ނެރުނު ކެންޑިޑޭޓް، އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސާލިހު (އިބޫ) އަތުން ޔާމީން ބޮޑުތަފާތަކުން ބަލިވި އެވެ.
ވެރިކަމަށްފަހު: ޖަލު ހުކުމާއި 2023 ގެ އިންތިހާބުގެ ރޭވުންތައް
ވެރިކަން ބަދަލުވުމަށްފަހު، ރައީސް ޔާމީނަށް ކުރިމަތިލާން ޖެހިވަޑައިގަތީ ކޮރަޕްޝަނާއި މަނީ ލޯންޑަރިންގެ ސީރިއަސް ތުހުމަތުތަކާ އެވެ. ހާއްސަކޮށް 2022 ވަނަ އަހަރު ވ. އާރަށުގެ މައްސަލައިގައި އިއްވި 11 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމުގެ ސަބަބުން، 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ވާދަކުރުމުގެ ގާނޫނީ ފުރުސަތު އެމަނިކުފާނަށް ބަންދުވި އެވެ. މި ހާލަތުގައި ޔާމީން އިސްކަންދެއްވީ އިންތިހާބު ބޮއިކޮޓް ކުރުމަށް ނަމަވެސް، ޕީ.ޕީ.އެމް-ޕީ.އެން.ސީ ކޯލިޝަނުން ނިންމީ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒުއާ އެކު އިންތިހާބަށް ނިކުތުމަށެވެ.
ޑރ. މުއިއްޒުގެ ކެމްޕޭން ބިނާވެފައި އޮތީ ރައީސް ޔާމީންގެ ތަސައްވުރާއި އެމަނިކުފާނުގެ ފޮޓޯފުޅުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ސަބަބުތަކެއް ނެތިއެއް ނޫނެވެ. ޔާމީނަކީ ޕީޕީއެމް-ޕީއެންސީ ސަޕޯޓަރުންގެ މެދުގައާއި، ޕާޓީގެ ލީޑާޝިޕް ތެރޭގައި ލޯބި ހޯދާފައިވާ އަދި ރާއްޖެއަށް އުމްރާނީ ތަރައްގީ ގެނެސްދެއްވުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެއްވި ވެރިޔެއް ކަމަށްވާތީ އެވެ. އިންތިހާބު ކާމިޔާބު ކުރެއްވުމަށްފަހު، ރައީސް މުއިއްޒުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ވައުދަކަށްވީ ޔާމީން ގެއަށް ބަދަލުކުރުމެވެ.
ރައީސް ކަމަށް ޑރ. މުއިއްޒު އިންތިހާބުވުމަށްފަހު އޭރުގެ ރައީސް އިބްރާހިމް ސޯލިހާ ރައީސް އޮފީހުގައި ބައްދަލުކުރައްވަނީ. މި ބައްދަލުވުމުގައި ރައީސް ޔާމީން ގެއަށް ބަދަލުކޮށްދެއްވުމަށް ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ރައީސް ސާލިހުގެ އަރިހުން އެދިވަޑައިގެންފައި. / ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް
ޕީ.ޕީ.އެމް-ޕީ.އެން.ސީގެ ލީޑަޝިޕާއި ގިނަ ސަޕޯޓަރުން ދެކޭގޮތުގައި، ޔާމީން އިންތިހާބު ބޮއިކޮޓް ކުރަން ބާރުއެޅުއްވީ ޑރ. މުއިއްޒަށް އިންތިހާބު ކާމިޔާބު ކުރެވިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތުމާއެކު، އެމަނިކުފާނުގެ މަގުބޫލުކަން ފަނޑުވެދާނެތީ އެވެ. މިއީ ސަޕޯޓަރުންގެ މެދުގައި ޔާމީނާ މެދު ހިތްނުތަނަވަސްކަން އުފެދެން މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ކެމްޕޭން ތެރޭގައި މުއިއްޒާއި އެމަނިކުފާނުގެ ޓީމުން ޔާމީނަށް ދޭންޖެހޭ އެންމެމަތީ އިހްތިރާމް ދެއްވި އެވެ. އަދި އިންތިހާބު ކާމިޔާބުވުމާއެކު، އޭރުގެ ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސާލިހާ މަޝްވަރާކުރައްވައިގެން ޔާމީން ގެއަށް ބަދަލުކުރުމުގެ އިންތިޒާމް ހަމަޖެއްސެވި އެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މިއަދު ރައީސް ޔާމީން އެކަންކަން ބަލައިނުގަންނަވާކަން ފާހަގަކުރެވެ އެވެ. ދެ ބޭފުޅުންގެ ދެމެދުގައި އޮތް ސިޔާސީ ގުޅުން ހީވެސް ނުކުރާހާ އަވަހަށް ހީނަރުވެގެންދިޔަ އެވެ.
ރައީސް މުއިއްޒާއި ރައީސް ޔާމީންގެ ވަކިވުން: އެކުވެރިން ހަތުރުންނަށް
ރައީސް މުއިއްޒު އިންތިހާބުވެވަޑައިގެންނެވި މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ރައީސް ޔާމީނާއި ރައީސް މުއިއްޒުއާ ދެމެދު މައްސަލަ ޖެހުނެވެ. ޔާމީން ގަބޫލުކުރެއްވި ގޮތުގައި ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތީ އޭނާގެ ކޮނޑަށް ސަވާރުވެގެންނެވެ. ނަމަވެސް ވެރިކަން ލިބިވަޑައިގަތުމާއެކު އެމަނިކުފާނު އެއްފަރާތްކޮށްލާފައިވާ ކަމަށް ޔާމީން ތުހުމަތު ކުރައްވަ އެވެ. މި މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން 2023 ގެ ޑިސެމްބަރު މަހު ޔާމީން ވަނީ އެމަނިކުފާނު އިސްވެ ހުންނަވައި އުފެއްދެވި ޕީ.ޕީ.އެމް އިން ވަކިވެވަޑައިގެންފަ އެވެ.
ރައީސް ޔާމީން ގެއަށް ބަދަލުކުރެވުނު ވަގުތު އެ ސަރަހައްދަށް ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ވަޑައިގެންފައި.
އޭގެ ފަހުން މިއަދާ ހަމައަށް ފެނިގެން މިދަނީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކަށް ޔާމީންގެ ފާޑުކިޔުންތައް ވަރަށް ބޮޑަށް އަމާޒުވާ މަންޒަރެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް އިންޑިއާ ސިފައިން ބޭރުކުރުމާއި، އިގްތިސާދީ އިސްލާހީ ބަދަލުތަކާއި، އަދި އިސްރާއީލު ޕާސްޕޯޓް މަނާކުރުން ފަދަ މުހިންމު ކަންކަމުގައި ސަރުކާރުން އަމަލުކުރަމުންދާ ގޮތާ މެދު ހިތްޕުޅުނުޖެހުން ފާޅުކުރައްވައި، ސަރުކާރުގެ މަސައްކަތްތަކަށް އެމަނިކުފާނު ވަނީ "100 އަކުން 20" ގެ މާކުހެއް ދެއްވާފަ އެވެ. ޔާމީންގެ ނަޒަރުގައި ރައީސް މުއިއްޒަކީ އެމަނިކުފާނަށް އިތުބާރުގެ ހިޔާނާތްތެރިވެވަޑައިގަތް ބޭފުޅެކެވެ. މީގެ ކުރިން ޔާމީންގެ އަރިސް ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވުނު މުއިއްޒު މިއަދު ވެފައިވަނީ ޔާމީންގެ ސިޔާސީ އެންމެ ބޮޑު ވާދަވެރިޔާއަށެވެ.
ޔާމީން ޕީ.ޕީ.އެމް އިން ވަކިވެވަޑައިގަތުމުން ދޭހަވަނީ ޕީ.ޕީ.އެމް އަދި ޕީ.އެން.ސީގެ ފިކުރުގައި އެހެން ބޭފުޅަކު ވެރިކަން ކުރައްވާ މަންޒަރު ބައްލަވަން ރައީސް ޔާމީނަށް ފަސޭހަފުޅުނުވި ކަމެވެ. އަނެއްކޮޅުން ރައީސް މުއިއްޒު އޭރު ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވީ ޔާމީނާ މެދު އެއްވެސް ޒާތީ ހިތްނުތަނަވަސްކަމެއް ނެތް ކަމަށެވެ. އަދި އިދިކޮޅު އެމް.ޑީ.ޕީ އިން މަގުމަތީގެ ހަމަޖެހުން ނަގާލުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގައި ޔާމީން ބައިވެރިވެވަޑައިނުގެންނެވުމަށް، ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ރައީސް މުއިއްޒު އޭރު އިލްތިމާސްކުރެއްވި އެވެ.
ޕީ.އެން.އެފް އުފެދިގެންދިޔުން
ސިޔާސީ ގޮތުން އެކަހެރިވުމުގެ ބަދަލުގައި ޔާމީން އިހުތިޔާރު ކުރެއްވީ އާ ޕާޓީއެއް އުފެއްދުމަށެވެ. ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ފްރަންޓް (ޕީ.އެން.އެފް) އަކީ ޔާމީންގެ ފިކުރު ފެތުރުމަށް އުފެއްދި ޕާޓީއެކެވެ. މި ޕާޓީގެ އިސް ސަފުގައި ޔާމީންގެ ދަރިކަލުން ޒައިން އަބްދުﷲ ޔާމީނާއި އެމަނިކުނުގެ ވެރިކަން 2018 ގައި ނިމުމަކަށް ގެންނަން އެންމެ ބޮޑު މަސައްކަތެއް ކުރެއްވި ޔާމީންގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ނައިބު ރައީސް މުހައްމަދު ޖަމީލު އަހްމަދާއި އަދިވެސް ޔާމީނަށް ކެހިދިން ގިނަ ފަރާތްތަކާއެކު، ޕާޓީގެ ކޮންމެ ޖަލްސާއެއްގައިވެސް ޔާމީން ގެންދަވަނީ މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރަކީ "ވަގު" އަދި "އަނިޔާވެރި" ސަރުކާރެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވަމުންނެވެ. މި ޕާޓީ މެދުވެރިކޮށް ޔާމީން ވަނީ އޭނާގެ ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަން އަލުން ދައްކާލަން ފަށާފަ އެވެ.
ޕީ.އެން.އެފްގެ މަގާމުތަކަށް މީހުން އިންތިހާބުކުރުމަށްޓަކައި ބޭއްވި ޖަލްސާގެ ތެރެއިން. / ފޮޓޯ: ޕީ.އެން.އެފް
ހަތުރުން މިތުރުންނަށް: ނަޝީދާއި އިބޫއާއެކު އަތްގުޅާލުން (2025–2026)
ދިވެހި ސިޔާސީ ތާރީހުގައި ފެނިގެންދިޔަ އެންމެ ހައިރާންކުރުވަނިވި ބަދަލަކީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅު ރައީސް ނަޝީދާއި ރައީސް އިބޫ އަލުން ސިޔާސީ ގޮތުން ގުޅިވަޑައިގަތުމެވެ. ނަމަވެސް، އެއަށްވުރެ ބޮޑު ހައިރާންކަމެއް ލިބުނީ މި ދެ ބޭފުޅުން ޔާމީނާއެކު މަސައްކަތް ކުރަން ތައްޔާރަށް ތިބިކަން ހާމަކުރުމުންނެވެ.
ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު އަދި ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސާލިހު. / ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް
2025 ގެ ޑިސެމްބަރު މަހު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި އިބޫ ވިދާޅުވީ "ގައުމުގެ ހާލަތު އޮތްގޮތުން ޔާމީނާއެކު މަސައްކަތް ކުރެވިދާނެ" ކަމަށެވެ. އަދި ނަޝީދު ވެސް ވަނީ ޔާމީނަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން މުހިންމު ބޭފުޅެއް ކަމަށާއި، މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރު ބަދަލުކުރުމަށް އެންމެން އެކުގައި މަސައްކަތް ކުރަންޖެހޭ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ. ޔާމީން ވެސް ވަނީ މިކަމަށް ފެހި ސިގްނަލެއް ދެއްވާފަ އެވެ. މިއީ އާދަޔާހިލާފު ކަމެކެވެ. ނަޝީދު 13 އަހަރަށް ޖަލަށްލީ ޔާމީނެވެ. ޔާމީން 11 އަހަރަށް ޖަލަށްލީ އިބޫގެ ސަރުކާރުގަ އެވެ. ނަމަވެސް، މިއަދު މި ތިން ބޭފުޅުން ތިއްބެވީ އެކަކު އަނެކަކަށް މައާފުކޮށް، "ބާރު" ހޯދުމުގެ މަގުގައި އަތްގުޅާލައިގެންނެވެ.
ރައީސް މުއިއްޒުގެ ތަރައްގީގެ ބޮޑު ކުރިއެރުން
ޔާމީންގެ ފާޑުކިޔުންތަކާއި ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމުގެ ތެރޭގައިވެސް، ރައީސް މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ދަނީ ރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައި ނުފެންނަ ވަރުގެ ބޮޑެތި ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކެއް ހިންގަމުންނެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް 1،875 އަށްވުރެ ގިނަ މަޝްރޫއު އެކި ދާއިރާތަކުން ކުރިއަށްދާއިރު، މީގެ ތެރޭގައި ބޯހިޔާވަހިކަމާއި، ބަނދަރު ހެދުމާއި، ބިން ހިއްކުމާއި، އެއާޕޯޓު އެޅުމާއި ސޯލާ ހަކަތަ އިތުރުކުރުމާއި ތައުލީމީ ދާއިރާ ހިމެނެ އެވެ.
މި މަޝްރޫއުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބައެއް މުހިންމު ކަންކަމަށް ބަލާއިރު، މީހުން ދިރިއުޅޭ ހުރިހާ ރަށެއްގައި މަގު ހެދުމުގެ މަޝްރޫއުތަކާއި، އޭޓީއެމް ބެހެއްޓުމާއި، ރަށުތެރޭގެ އަމާންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް ޕޮލިސް ޑެސްކެއް/އޮފީހެއް ގާއިމްކުރުމާއި ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ނިޒާމު ފުރިހަމަކުރުމާއި، އަދި ސިއްހީ ހިދުމަތް ތަރައްގީކުރުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް ފާހަގަކޮށްލެވެ އެވެ. 2026 އަށް ރޭވިފައިވާ މަޝްރޫއުތަކާއެކު، ރާއްޖޭގެ އުމްރާނީ ތަރައްގީއަށް އިންގިލާބީ ބަދަލެއް އަންނާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.
ހުޅުމާލެ ފޭސް 3 ހިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދާގޮތް ބެއްލެވުމަށް ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒު އެ ސަރަހައްދަށް ވަޑައިގަތުން. / ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް
ޔާމީންގެ ފަރާތުން ފެންނަ ވަރުގަދަ ދެކޮޅުވެރިކަމަކީ، ސިޔާސީ ގޮތުން އެހެން ބޭފުޅަކު ވެރިކަމުގެ ބާރުގައި ހުރެ، ގައުމަށް މިފަދަ ބޮޑެތި ހިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދިނުން ބަލައިގަންނަން އޭނާއަށް އުނދަގޫވުން ކަމަށް ސިޔާސީ މަޝްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ގަބޫލުކުރެ އެވެ. ހާއްސަކޮށް، ޔާމީންގެ އަމިއްލަ "ލެގަސީ" ނުވަތަ ތަރައްގީގެ ރެކޯޑަށްވުރެ މުއިއްޒުގެ ރެކޯޑު ރަނގަޅުވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު އޭނާއަށް އޮތް ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.
ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތިކަންތޯ ނުވަތަ ސިޔާސީ އުކުޅެއްތޯ؟
ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ކުރީގެ ރައީސް ޔާމީން މިހާރު ކުރައްވާ މަސައްކަތްޕުޅުތަކަކީ ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތިކަމުގައި ކުރައްވާ ކަމެއްތޯ ނުވަތަ ސިޔާސީ ގޮތުން ރާވައިގެން ހިންގަވާ އުކުޅެއްތޯ މިއީ މިއަދު އުފެދޭ މުހިންމު ސުވާލެކެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ދެކޭގޮތުގައި މިއީ ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތިކަމުގައި ކުރައްވާ ކަމެކެވެ. ކުރީގެ ރައީސް ނަޝީދާ ދެކޮޅަށް ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅުން ފެށިގެން، މިއަދު ރައީސް މުއިއްޒާ ދެކޮޅަށް ކުރައްވާ މަސައްކަތްޕުޅުތަކަށް ބަލާއިރު، އެހެން ބޭފުޅަކު ރާއްޖޭގެ ރައީސްކަން ކުރައްވައި، ނަތީޖާ ނެރެދެއްވުމަކީ ޔާމީނަށް ބަލައިގަންނަން އުނދަގޫ ކަމެއްކަން ފާހަގަކުރެވެ އެވެ. ސަރުކާރުން ހޯދަމުންދާ ކާމިޔާބީތައް ބަލައިގަތުމުގެ ބަދަލުގައި، ޒާތީ ގޮތުންނާއި ސިޔާސީ ގޮތުން ދެއްވާ ހަމަލާތައް ވަނީ ވަރުގަދަކުރައްވާފަ އެވެ. މިއީ ގައުމުގެ ކުރިއެރުމަށްވުރެ ބޮޑަށް، އަމިއްލަ ނުފޫޒު ދެމެހެއްޓުމަށް އިސްކަންދޭކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު މުޅި ރާއްޖޭގައި ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ހިންގަވަމުން ގެންދަވާއިރު، ޔާމީންގެ ފާޑުކިޔުންތައް ހުރި ގޮތުން މިއީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ އުކުޅެއްގެ ބަދަލުގައި، އަމިއްލަ އެދުން އިސްކުރުން ކަމަށް ބެލުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ.
ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމުގެ ތެރެއިން ހިދުމަތްތެރިކަމާއެކު ހަމަޖެހުން ގާއިމުކުރުން
2026 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅާ ހަމައަށް އައިއިރު، ޔާމީން ޕީ.އެން.އެފް އުފެއްދެވުމާއި، ކުރީގެ ރައީސުން ކަމަށްވާ ނަޝީދާއި ސާލިހާ ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރެއްވުމަށް ދައްކަވާ ވާހަކަފުޅުތަކުން ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަޝްރަހު ބަދަލުވަމުންދާ ގޮތް ހާމަވެ އެވެ. މިފަދަ ނިންމުންތަކަކީ ސިޔާސީ އުކުޅެއް ކަމުގައިވީ ނަމަވެސް، ރައީސް މުއިއްޒު ގެންދަވަނީ ސާބިތުކަމާއެކު ގައުމީ ތަރައްގީއަށާއި އުމްރާނީ މަޝްރޫއުތަކަށް އިސްކަންދެއްވަމުންނެވެ. ޔާމީންގެ އަމަލުފުޅުތަކުން ހާމަވަނީ އަމިއްލަ އެދުމާއި ވާދަވެރިކަމެވެ. ނަމަވެސް، ހަގީގީ ލީޑަރަކީ ރައްޔިތުންގެ ލާބަޔަށްޓަކައި އަމަލީ ގޮތުން ނަތީޖާ ދައްކަވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒު ނިއު ޔޯކަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގެ ތެރެއިން. / ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް
ރައީސް މުއިއްޒުގެ ޒައާމަތުގައި ރާއްޖެ ދެކެމުންދަނީ ތަރައްގީގެ އާ އުސްމިންތަކެކެވެ. 2028 ވަނަ އަހަރާ ދިމާލަށް ރާއްޖެ މިސްރާބު ޖަހާފައިވާއިރު، ބައިބައިވުމުގެ ބަދަލުގައި ހިދުމަތް ދިނުމަށް އިސްކަންދިނުމަކީ ޑިމޮކްރަސީ ވަރުގަދަވެ، ދެމެހެއްޓެނިވި ކާމިޔާބީއެއް ލިބޭނެ މަގުކަން ކަށަވަރެވެ.
