ހަސަދަވެރިކަމަކީ އިންސާނީ ނަފުސުގައި އޮންނަ ނުބައި ސިފައެކެވެ. އެއީ މީހަކަށް ލިބުނު މޮޅުކަމަކާ މެދު ހިތްދަތިވެ، އެ މޮޅުކަން ފިލައިދިއުމަށް އެދޭ އެދުމެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މި ސިފަ ފެންނަނީ އެކުގައި އުޅޭ މީހުންގެ މެދުގައެވެ. އެކަކަށް ލިބުނު މޮޅުކަމަށް އަނެކަކު ނުރުހުންތެރިވުމެވެ.

ހަސަދަވެރިކަމަކީ ޝައިޠާނާގެ އެންމެ ބޮޑު ދަންތުރައެވެ. އެއީ ތިމާއަށް ނުލިބި އަނެކާއަށް ލިބުނު ނިޢުމަތް ފިލައިދިއުމަށް އެދޭ އެދުމެވެ. ނުވަތަ ތިމާއަށް ލިބޭ ނިޢުމަތެއް އަނެކާއަށް ލިބުމަށް ނޭދުމެވެ. މިއީ ބައެއް މީހުންގެ ކިބައިން ފެންނަ ނުބައި، ހަޑިމުޑުދާރު ސިފައެކެވެ.

ހަސަދަވެރިކަމަކީ މުސްލިމުންގެ މެދުގައި އޮންނަންޖެހޭ އެއްބަނޑުއެއްބަފާ ކަމާ ދިމާ އިދިކޮޅު ސިފައެކެވެ. އަމިއްލަ ނަފުސަށް އެދޭ އެދުން އަނެކާއަށް އެދުމަކީ އެއްބަނޑުއެއޑުއެއްބަފާ ކަމުގެ ސިފައެވެ. ނަބިއްޔާ ﷺ ހަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ: "ތިބާގެ އަމިއްލަ ނަފުސަށް ލޯބިކުރާ ކަންތައްތައް ތިބާގެ އަޚާއަށް ލޯބިކޮށްފުމަށް ދާންދެން ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހެއްގެ އީމާންކަން ފުރިހަމަނުވާނެ އެވެ."

ހަސަދަވެރިކަމަކީ ﷲ تعالى އާ ދެކޮޅުވެރިވުމުގެ ޢަމަލެއް ކަމުގައި ވެސް ބެލެވިދާނެއެވެ. އެހެނީ ހަސަދަވެރިޔާ އެ ނުރުހެނީ ﷲ تعالى ގެ އިރާދަފުޅުން އެ އިލާހުގެ އަޅަކަށް ދެއްވި ނިޢުމަތާ މެދުއެވެ. ﷲ تعالى އެ ކަމަށް ލޯބިވެވޮޑިގެންވާ ޙާލު ނިޢުމަތް ދެއްވުމުން އެ ނިޢުމަތެއް ނެތި ދިއުމަށް އެދުމަކީ ﷲ تعالى ގެ ނިޔާއާ ދެކޮޅުވުމެވެ.

މުޢާވިޔާ ބުން އަބީ ސުފްޔާނު رضي الله عنه ވިދާޅުވިއެވެ: "ނިޢުމަތްތަކުގެ މައްޗަށް ޙަސަދަވެރިވާ މީހަކު ފިޔަވައި ކޮންމެ މީހެއް ވެސް ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ރުއްސިދާނެއެވެ. ފަހެ ނިޢުމަތް ފިލައިދިއުން ނޫން އެހެން ގޮތަކުން ހަސަދަވެރިޔާ ނުރުހޭނެކަން ކަށަވަރެވެ."

އޭ ލޮބުވެތި މުސްލިމް ދިވެހި ދަރިންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ހިތުގައި އެހެން މީހަކަށް ހަސަދައެއް އޮތް ނަމަ، ތަޤްވާވެރިކަމާއި ކެތްތެރިކަމުގެ ޒަރީޢާއިން އެކަން ނައްތާލުމަށް މަސައްކަތްކުރާށެވެ. ހިތުން ހަސަދަ ފިލުވައިލުމަށް ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރާ މީހާއަށް ދެ ދުނިޔޭގެ ފަލާޙާއި ކާމިޔާބު ލިބޭނެއެވެ. އަމިއްލަ ނަފުސުގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަނެ، މުސްލިމު އަޚުންނަށް މޮޅުވެ ކުރިއެރުމަށް އެދޭ މީހަކަށް ވާށެވެ. ފަލާޙާއި ކާމިޔާބަކީ އަމިއްލަ ނަފުސުގެ އެދުން ދުރުކޮށްފި މީހާއަށް އޮތް އެއްޗެކެވެ.

ހަސަދަވެރިކަމުގެ ނުބައިކަން އިސްލާމްދީނުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ބަޔާންވެގެންވެއެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ﷲ تعالى ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: "އަދި ﷲ އެބައިމީހުންނަށް އެއިލާހުގެ ފަޟުލުވަންތަކަމުން ދެއްވި ތަކެއްޗަށް މީސްތަކުންނާ މެދު އެބައިމީހުން ޙަސަދަވެރިވަނީ ހެއްޔެވެ؟" (ސޫރަތުއް ނިސާ: 54)

ހަސަދަވެރިކަމުގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ ހިތުގައި ނަފުރަތާއި ރުޅިވެރިކަން އުފެދެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން މުޖުތަމަޢުގެ އެކުވެރިކަމާއި އެއްބައިވަންތަކަން ގަން ގެއްލިގެންދެއެވެ. އަދި މި ސިފައިގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ ނަފުސަށް ވެސް ގެއްލުން ލިބެއެވެ. ހަސަދަވެރިޔާގެ ހިތުގައި އަބަދުވެސް ހިތްދަތިކަމާއި ނުތަނަވަސްކަން އުފެދިފައި އޮވެއެވެ.

އެހެންކަމުން، އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ހަސަދަވެރިކަމުގެ ނުބައި ސިފައިން ދުރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރަން ޖެހެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްތަކުގައި އެހެން މީހުންނަށް ހެޔޮ އެދުމުގެ ރޫޙު އާލާކުރަން ޖެހެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މުސްލިމު އަޚުންނަށް ލިބޭ ކޮންމެ ކާމިޔާބަކާއި ނިޢުމަތަކަށް އުފާކުރަން ޖެހެއެވެ. އަދި އެ މީހުންނަށް އިތުރު ކުރިއެރުމާއި ކާމިޔާބު ލިބުމަށް ދުޢާކުރަން ޖެހެއެވެ.

ހަސަދަވެރިކަމުގެ ބަދަލުގައި އަޅުގަނޑުމެން އިޚްތިޔާރުކުރަންވީ ޣިބުޠާގެ ސިފައެވެ. ޣިބުޠާއަކީ އެހެން މީހަކަށް ލިބިފައިވާ ނިޢުމަތެއް ފަދަ ނިޢުމަތެއް ތިމާއަށް ވެސް ލިބުމަށް އެދުމެވެ. މިއީ ހުއްދަ ކަމެކެވެ. މި ގޮތުން އެހެން މީހުންގެ ކިބައިން ފެންނަ ރަނގަޅު ސިފަތަކާއި ކާމިޔާބީތައް ތިމާގެ ކިބައިގައި ވެސް ހުރުމަށް އެދި މަސައްކަތްކުރުމަކީ ހެޔޮ ކަމެކެވެ.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނީ، ހަސަދަވެރިކަމަކީ އިންސާނާގެ ނަފުސަށާއި މުޖުތަމަޢަށް ނުހަނު ގެއްލުން ބޮޑު ސިފައެކެވެ. އެހެންކަމުން މި ނުބައި ސިފައިން ދުރުހެލިވެ، އެހެން މީހުންނަށް ހެޔޮއެދޭ، އޯގާތެރި ބަޔަކަށް ވުމަށް މަސައްކަތްކުރަމާ ހިންގަވާށެވެ. އޭރުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެ ދުނިޔޭގެ ކާމިޔާބާއި ފަލާޙު ލިބިގެންދާނެއެވެ. ﷲ تعالى އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް ހަސަދަވެރިކަމުގެ ނުބައި ސިފައިން ސަލާމަތްވެ، ހެޔޮލަފާ ރަނގަޅު މުއުމިނުންގެ ގޮތުގައި ދެމިތިބުމުގެ ތައުފީޤު ދެއްވާށިއެވެ. އާމީން!