ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޒަމާނީ ސިޔާސީ ތާރީހަށް ބަލާއިރު، ގ. ކެނެރީގޭ، މުހައްމަދު ނަޝީދަކީ ދިވެހި ގައުމުގެ އިސްލާމީ ބިންގާތަކަށް އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިކުރުވި އެއް ޝަހުސިއްޔަތެވެ. އޭނާގެ ކުރު ރިޔާސީ ދައުރަކީ (2008-2012) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ވަހުދަތާއި، ޒަމާނުއްސުރެ ދިވެހިން ދަމަހައްޓަމުން އައި އިސްލާމީ އުސޫލުތައް ގަސްދުގައި ބަލިކަށިކޮށް، ހުޅަނގުގެ ސެކިއުލަރ ފިކުރުތައް ރާއްޖެއަށް ވެއްދުމަށް މަސައްކަތްކުރި ދުވަސްވަރެކެވެ. ގިނަ އަދަދެއްގެ ދިވެހިން ނަޝީދާ ދެކޮޅުވީ އޭނާގެ ސިޔާސަތުތަކަކީ "ލާދީނީ" ސިޔާސަތުތަކެއްގެ ގޮތުގައި ފެނި، އިސްލާމީ އައިޑެންޓިޓީއަށްވުރެ ހުޅަނގުގެ ލިބަރަލް ފިކުރުތަކަށް އޭނާ އިސްކަންދޭތީއެވެ.
އިސްލާމީ އުސޫލުތައް ނިޒާމީ ގޮތެއްގައި ބަލިކަށިކުރުން
ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން އިސްލާމްދީނާ މެދު ގެންގުޅުނު ސިޔާސަތަކީ ދީނަކީ ދައުލަތުގެ ބިންގާގެ ގޮތުގައި ދެކުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ ތަރައްގީއަށް އޮތް ހުރަހެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭ ސިޔާސަތެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގާނޫނު އަސާސީގައި ރާއްޖެއަކީ ސައްތައިން ސައްތަ އިސްލާމީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެއް ކަމަށާއި، ހުރިހާ ގާނޫނެއްގެ ބިންގަލަކީ އިސްލާމީ ޝަރީއަތް ކަމަށް އޮތް ނަމަވެސް، ނަޝީދު މަސައްކަތް ކުރެއްވީ މި އުސޫލުތަކާ ދެކޮޅަށެވެ.
Advertisement
މީގެ އެންމެ ސާފު އެއް މިސާލަކީ، ސާކް ސަމިޓުގެ ނަމުގައި އައްޑޫ ސިޓީގައި ބޭރުގެ ދީންތަކުގެ ބުދުތަކާއި ބިނާތައް ބެހެއްޓުމަކީ ދިވެހިންގެ ދީނީ އެއްބައިވަންތަކަމަށް ދެވުނު ބޮޑު ހަމަލާއެކެވެ.
ތައުލީމީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އިސްލާމީ ތައުލީމު ބަލިކަށިކުރުމަކީވެސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން ކުރަން އުޅުނު ކަމެކެވެ. އިސްލާމްދީނަކީ މަޖުބޫރު މާއްދާއެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް އޮތުން ބަދަލުކޮށް، "މަލްޓި-ފެއިތު" ނުވަތަ އެހެން ދީންތަކަށްވެސް ޖާގަދޭ ފަދަ ތައުލީމީ ނިޒާމެއް ތައާރަފްކުރަން އުޅޭކަމުގެ ތުހުމަތު ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރެވުނެވެ. މިއީ ދިވެހި ދަރިންގެ ހިތްތަކުގައި ދީނަށް އޮތް ލޯބި ކުޑަކުރުމަށް ރޭވިގެން ހިންގުނު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރެއެވެ.
2013 ވަނަ އަހަރު ޑެންމާކުގައި ދެއްވި ތަގުރީރެއްގައި، އިސްލާމީ އަގީދާއާއި އެ ފިކުރަށް ގޮންޖައްސަވައި، "އަލްޓަނޭޓިވް ނެރޭޓިވް" ނުވަތަ އެހެން ފިކުރެއް ބޭނުންވާކަމަށް ވިދާޅުވުމަކީ ދީނަށް ދެއްވި ހަމަލާއެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ އުސޫލުތައް އިސްލާހުކުރަން ޖެހޭކަމަށް ދޭހަވާ މޭރުމަކުން ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުތަކަށް ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ ބޮޑެތި ފާޑުކިޔުންތަކެއް އަމާޒުވިއެވެ. އިސްލާމީ ދައުލަތެއްގެ ގާނޫނީ އޮނިގަނޑު ދޫކޮށް، ދީނީ ބިންގާ ބަލިކަށިކުރުމަށް އޭނާ މަސައްކަތް ކުރެއްވިކަން މިފަދަ އަމަލުތަކުން ވެސް ސާފުވެއެވެ.
އިސްރާއީލާއެކު އޮތް ގާތް ގުޅުން: މުސްލިމް އުއްމަތަށް ދެވުނު ބޮޑު ހަމަލާއެއް
ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި ދިވެހިން އެންމެ ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވީ އިސްރާއީލާއެކު ގާއިމުކުރި ގުޅުމާ މެދުގައެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަކީ އަބަދުވެސް ފަލަސްޠީނުގެ މުސްލިމް އަހުންނަށް އެހީތެރިވުމުގައި ދެގޮތެއްނުވެ އޮތް ގައުމެކެވެ. ނަމަވެސް، ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން އިސްރާއީލާއެކު ސިއްހަތާއި، ތައުލީމީ އަދި އެހެނިހެން ދާއިރާތަކުން އެއްބަސްވުންތަކެއްގައި ސޮއިކުރިއެވެ. އިސްރާއީލުގެ ޑޮކްޓަރުން ރާއްޖެއަށް ގެނެސް، އޭރުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު އަހްމަދު ނަސީމް އިސްރާއީލަށް ރަސްމީ ދަތުރެއް ކުރެއްވިއެވެ.
މިއީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ގުޅުމެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ މުސްލިމް އުއްމަތުގެ އިހްސާސްތަކަށް ބެލުމެއް ނެތި، ޔަހޫދީ ދައުލަތަކާއެކު އޮތް ގުޅުން ބަދަހިކުރުމެވެ. އިސްރާއީލުގެ އެއާލައިން "އެލް އަލް" އަށް ރާއްޖޭގެ ވައިގެ ސަރަހައްދު ހުޅުވާލުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުން ވަރަށް ބޮޑަށް ނުރުހުންވި ކަމެކެވެ. 2011 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވުނު ބޮޑު މުޒާހަރާގައި "ދީން ހިމާޔަތްކުރުމަށް" ރައްޔިތުން ނުކުތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބަކީވެސް އިސްރާއީލާއެކު އޮތް މި ނޭދެވޭ ގުޅުމެވެ.
ހުދުމުހުތާރު ގޮތްތަކާއި ގާނޫނީ ނިޒާމު ފުނޑާލުން
ނަޝީދުގެ ވެރިކަމަކީ ހަމައެކަނި ދީނީ ގޮތުން ނުރައްކާތެރި ވެރިކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ގާނޫނީ ހަމަތަކުން ބޭރުން ކަންކަން ކުރަން ފެށި ވެރިކަމެކެވެ. ޖެނުއަރީ 2012 ގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އިސް ގާޒީ އަބްދުﷲ މުހައްމަދު، ސިފައިން މެދުވެރިކޮށް ހައްޔަރުކުރުމަކީ ގާނޫނު އަސާސީއާ ހިލާފު، ހުދުމުހުތާރު އަމަލެކެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގައި އުފެދުނު ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމަކީ ނަޝީދުގެ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް އައުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބެވެ.
އޭނާގެ ސިޔާސީ ބައިވެރިން، ހާއްސަކޮށް އަދާލަތު ޕާޓީ ފަދަ ދީނީ ޕާޓީތައް އޭނާއާ ވަކިވީ ދީނީ އަދި ގާނޫނީ އުސޫލުތައް ނަޝީދު މުގުރާލުމުންނެވެ. ފުލުހުންނާއި ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އުފެދުނު ނުރުހުމާއި، ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އޮތް ބިރުވެރިކަން ނިމުމަކަށް އައީ 7 ފެބްރުއަރީ 2012 ގައި ނަޝީދު އިސްތިއުފާ ދެއްވުމުންނެވެ. އޭނާގެ އިސްތިއުފާއަކީ "ބަގާވާތެއް" ކަމަށް ބުނެ އޭނާ ދެއްކި ވާހަކަތަކަކީ ހަގީގަތް އޮޅުވާލުމެވެ؛ އެއީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ނުބައި ނިންމުންތަކުގެ ސަބަބުން ވެއްޓުނު ވެރިކަމެކެވެ.
ދިވެހި މުޖުތަމައަށް ލިބުނު ގެއްލުން
ނަޝީދުގެ ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން ދިވެހި މުޖުތަމައު ބޮޑު ދެބައިވުމަކަށް ދިޔައެވެ. އެއްބަޔަކީ އިސްލާމީ އުސޫލުތައް ހިފަހައްޓަން ބޭނުންވާ މީހުންނެވެ. އަނެއް ބަޔަކީ ނަޝީދުގެ ލިބަރަލް ފިކުރުގެ ފަހަތުން ދިޔަ މީހުންނެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ރާއްޖޭގައި ހަރުކަށި ފިކުރުތަކަށް ޖާގަ ލިބި، ދީނާ ދެކޮޅު ފިކުރުތައްވެސް ފެތުރެން ފެށިއެވެ.
2021 ވަނަ އަހަރު އޭނާއަށް އަމާޒުކޮށް ދެވުނު ހަމަލާއަކީ މި ބައިބައިވުމުގެ ނުރައްކާތެރި ނަތީޖާއެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ގިނަ ދިވެހިން މިއަދުވެސް ނަޝީދު ސިފަކުރަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ވަހުދަތު ނައްތާލަން މަސައްކަތްކުރި، އަދި ބޭރުގެ ޖަމާއަތްތަކުގެ އެހީގައި ރާއްޖެ ސެކިއުލަރ ގައުމަކަށް ހަދަން އުޅުނު ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އޭނާގެ ވެރިކަމުގައި އިސްލާމީ އުސޫލުތަކަކީ "ބަދަލުކުރެވިދާނެ" އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ދެއްކުމަކީ ދިވެހިން ދުވަހަކުވެސް މައާފުކުރާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
އޭނާގެ ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރިން ނެތް ފަދަ ސިޔާސީ އަދި ދީނީ ބަހުސްތަކެއް އުފެދިގެން ދިޔައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބައެއް ކަންކަމަކީ:
- ދީނީ އިލްމުވެރިންނާއި މުއައްސަސާތައް ބަލިކަށިކުރުން:
ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން މަސައްކަތް ކުރީ ދީނީ ކަންކަމުގައި ބަސްބުނާ މުއައްސަސާތަކުގެ ބާރު ކަނޑުވާލުމަށެވެ. އިސްލާމީ މަރުކަޒުގެ ހުރުމަތް ކެނޑޭ ފަދަ ގޮތްގޮތަށް އަމަލުކުރުމާއި، ދީނީ އިލްމުވެރިންނަކީ "ހަރުކަށި" ބައެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކޮށް، އެބޭފުޅުންގެ އިތުބާރު ރައްޔިތުންގެ ކުރިމަތީގައި ކުޑަކުރުމަށް ދައުލަތުގެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރިއެވެ. މިއީ މުޖުތަމައުގައި ދީނީ އިރުޝާދު ދޭނެ ފަރާތްތަކެއް ނެތިކޮށްލުމަށް ކުރެވުނު ނުރައްކާތެރި ރޭވުމެކެވެ.
- ބޭރުގެ ލިބަރަލް ޖަމާއަތްތަކަށް ރާއްޖޭގެ ދޮރުތައް ހުޅުވާލުން:
ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި ބޭރުގެ އެކި ޖަމާއަތްތަކުން ރާއްޖޭގެ ދީނީ ވަހުދަތަށް އަސަރުކުރާ ފަދަ ރިޕޯޓުތައް ތައްޔާރުކޮށް، ދީނީ މިނިވަންކަން ދިނުމަށް ސަރުކާރަށް ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިކުރިއެވެ. ނަޝީދު ވަނީ މިފަދަ ގޮވާލުންތަކަށް ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ތާއީދުކުރައްވައި، ބައިނަލްއަޤުވާމީ މައިދާނުގައި ރާއްޖެއަކީ "ހަރުކަށި" ވިސްނުމުގެ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ދައްކަން މަސައްކަތް ކުރައްވާފައެވެ. މީގެ މަގްސަދަކީ ބޭރުގެ އެހީ ހޯދުމަށްޓަކައި ދިވެހިންގެ ދީނީ އަގުތައް ގުރުބާންކުރުމެވެ.
ފެބްރުއަރީ 7 ގައި ނަޝީދު އިސްތިއުފާ ދެއްވަން ޖެހުނީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމެއްގެ ތެރެއަކުން ނޫނެވެ. އެއީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ކެތްތެރިކަން ކޮޅުންލުމުގެ ނަތީޖާއެވެ. "ދީން ހިމާޔަތްކުރުމުގެ ބޮޑު އިހްތިޖާޖު" ގައި އެތައް ހާސް ރައްޔިތުންނެއް މަގުމައްޗަށް ނުކުތީ، އެމީހުންގެ ދީނާއި ގައުމިއްޔަތަށް ނަޝީދު ދެމުންދިޔަ ހަމަލާތަކުން ގައުމު ސަލާމަތްކުރުމަށެވެ.
ދާދި ފަހުން މިއުޒިކް ކޮންސަރޓް ކެންސަލް ކުރުމާ ގުޅިގެން ފާޅުކުރެއްވި ނުރުހުން
ސެކިއުލަރ ފިކުރުތައް ކުރިއެރުވުމަށް ނަޝީދު ކުރައްވާ މަސައްކަތް މިފަހުން އަލުން ފެންމަތިވީ، މާލޭގައި ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހުނު "ބިޔޯން އެގެއިން" އޭބީބީއޭ ކޮންސަރޓް ސަރުކާރުން ކެންސަލް ކުރީ ކަމަށް ބުނެއެވެ. މި ނިންމުމާ ދެކޮޅަށް ނަޝީދު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އަޑުއުފުލައި، މިއުޒިކާއި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ހަރަކާތްތައް ހުއްޓުވައިގެން ނުވާނެ ކަމަށާއި، ޒުވާނުންގެ ބޭނުންތަކަށް ފުރުސަތު ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށް ވަކާލާތު ކުރެއްވިއެވެ. މިއީ ދިވެހި މުޖުތަމައުގެ ދީނީ އަދި އަހުލާގީ ހަމަތަކަށްވުރެ، ހުޅަނގުގެ ލިބަރަލް އާދަކާދަތަކަށް އޭނާ ދެއްވާ އިސްކަން ހާމަވެގެންދިޔަ ކަމެކެވެ. ނަޝީދަށް ނިސްބަތްކުރެވޭ ސެކިއުލަރ ލަގަބަކީ ބިނާކުރަނިވި ހެކިތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ކަމެކެވެ. އޭނާއަކީ އަބަދުވެސް ގާނޫނު އަސާސީން ލާޒިމުކުރާ އިސްލާމީ އައިޑެންޓިޓީގެ ބަދަލުގައި، ހުޅަނގުގެ މިނިވަންކަމާއި ދީނީ އިމުން ބޭރު ސިޔާސަތުތަކަށް މަގުފަހިކުރައްވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ނިންމުން
ނަޝީދުގެ ވެރިކަމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ތާރީހުގައި ފާހަގަކުރެވޭނެ އަނދިރި ދުވަސްވަރެކެވެ. އިސްލާމީ އަގުތަކަށްވުރެ ހުޅަނގުގެ ފިކުރުތަކަށް އިސްކަންދިނުމާއި، އިސްރާއީލާއެކު ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ދެވުނު ބޮޑު ކެހިވެރިކަމެކެވެ. ނަޝީދުގެ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް އައުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ އައިޑެންޓިޓީ ހިމާޔަތްކުރުމަށް ރައްޔިތުން ކުރި މަސައްކަތުގެ ކާމިޔާބީއެވެ. މި ރިޕޯޓުން ސާފުވާ ގޮތުގައި، އިސްލާމްދީނަކީ ދިވެހިންގެ އެންމެ ބޮޑު ރައުސްމާލެވެ؛ އެ ރައުސްމާލަށް އުނިކަމެއް ގެންނަން އުޅޭ ކޮންމެ ލީޑަރަކަށްވެސް ރައްޔިތުން ނޫނެކޭ ބުނާނެއެވެ.
