މޯލްޑިވިއަން ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ (އެމްޑީޕީ) ގެ ތެރޭގައި އެންމެ ނުފޫޒުގަދަ އެއް ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވޭ ފައްޔާޒް އިސްމާއީލަކީ ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސާލިހުގެ ސަރުކާރުގައި އިގްތިސާދީ ވަޒީރުކަން ކުރެއްވި، އަދި އެ ޕާޓީގެ ޗެއަރޕާސަންގެ މަގާމުވެސް ފުރުއްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާގެ ވަޒީރުކަމުގެ ދައުރަކީ ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ ސިޔާސަތަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނައި ދައުރެއް ކަމަށް މަދު ބަޔަކު ބުނަމުންދާއިރު، އެމްޑީޕީއާއި އަދި އެ ޕާޓީގެ ފިކުރާ ތަފާތު ފަރާތްތަކާއި މިނިވަން މުއައްސަސާތަކުން ދަނީ އޭނާގެ މައްޗަށް ބޮޑެތި ކޮރަޕްޝަނުގެ ތުހުމަތުތަކެއް ކުރަމުންނެވެ. މި ރިޕޯޓަކީ 2018 އިން ފެށިގެން 2023 ގެ ނިޔަލަށް އޭނާގެ ސިޔާސީ ހަޔާތުގައި ފެންމަތިވެފައިވާ މައިގަނޑު މައްސަލަތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާ ތަފްސީލީ ދިރާސާއެކެވެ.
1974 ވަނަ އަހަރު އުފަންވި ފައްޔާޒް އިސްމާއީލަކީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މިޑްލްސެކްސް ޔުނިވަރސިޓީން ގާނޫނީ ދާއިރާއިން މަތީ ތައުލީމު ހާސިލްކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ސިޔާސީ ދާއިރާއަށް ވެދެވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން އޭނާ މަސައްކަތް ކުރެއްވީ ކޯޕަރޭޓް އަދި ކޮމާޝަލް ލޯޔަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އޭނާގެ އާއިލީ ވިޔަފާރިތަކުގެ ތެރޭގައި 'ބިޒްނަސް އިމޭޖް ގްރޫޕް' (ބީއައިޖީ) އާއި އެހެނިހެން ކުންފުނިތައް ހިމެނެއެވެ.
2014 ވަނަ އަހަރު ލ. ގަމު ދާއިރާގެ މަޖިލިސް މެންބަރުކަމަށް އިންތިހާބުވިއިރު، އޭނާގެ މާލީ ހާލަތާ މެދު ސުވާލުތަކެއް އުފެދިފައިވެއެވެ. މިގޮތުން، މެލޭޝިއާގެ އެގްޒިމް ބޭންކުން ނަގާފައިވާ ބޮޑު ލޯނެއް ނުދެއްކުމުގެ މައްސަލަ 2016 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް ހުށަހެޅުނެވެ. ފައްޔާޒްގެ މާލީ ބަޔާންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އޭނާގެ އަމިއްލަ ދަރަނި 900،000 ރުފިޔާއަށްވުރެ ގިނަވިއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ ދެބެންގެދެދަރި އަދި އާއިލީ ބޭފުޅުންނަށް ދޭންޖެހޭ ބޮޑެތި އަދަދުތަކެއް ހިމެނެއެވެ.
Advertisement
ރައީސް ސާލިހުގެ ސަރުކާރުން އުފެއްދި "ސެޓްލްމަންޓް ކޮމިޓީ" އަކީ ފައްޔާޒް އިސްމާއީލްގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް ތުހުމަތެވެ. މި ކޮމިޓީގެ މަގްސަދަކީ ކުރީގެ ރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރުގައި ބާތިލްކުރި އެއްބަސްވުންތަކަށް ބަދަލު ދިނުމެވެ. ނަމަވެސް، މި ކޮމިޓީން 1.6 ބިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ރުފިޔާގެ ނަގުދު ފައިސާ އާއި ރަށްރަށާއި ފަޅުތައް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ދޫކުރިއެވެ.
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީން މި މައްސަލަ ދިރާސާކުރުމަށްފަހު ހާމަކުރި ގޮތުގައި، މި ބަދަލުތައް ދީފައިވަނީ އެއްވެސް އުސޫލެއް ނެތި، ދައުލަތަށް ނުހަނު ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބޭ ގޮތަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ފައްޔާޒް ހިމެނޭހެން ސަރުކާރުގެ އިސް ބޭފުޅުންގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ތަހްގީގު ހިންގުމަށް ލަފާދީފައިވެއެވެ. މި މައްސަލައިގައި 'ސްވިފްޓް އިންޖިނިއަރިންގ' ފަދަ ކުންފުނިތަކަށް ނުހައްގުން ބޮޑެތި މަންފާތަކެއް ހޯދައިދިން ކަމުގެ ތުހުމަތު އޭސީސީން ދަނީ ބަލަމުންނެވެ.
2021 ވަނަ އަހަރު އިންޑިއާގެ އިންދިރާ ޕްރޮޖެކްޓްސް އާ ހަވާލުކޮށްގެން ރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށުގައި 60 ޕޮލިސް ސްޓޭޝަން އެޅުމަށް ނިންމިއެވެ. މި މަޝްރޫއަށް ދައުލަތުން 3.6 މިލިއަން ޑޮލަރު އެޑްވާންސްގެ ގޮތުގައި ދެއްކިއެވެ. ނަމަވެސް، މިހާތަނަށް އައިއިރު އެއްވެސް ޕޮލިސް ސްޓޭޝަނެއްގެ މަސައްކަތް ނިމިފައެއް ނުވެއެވެ.
މި މައްސަލައިގައި އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ، އެ މަޝްރޫއަށް ދިން ފައިސާ، ފައްޔާޒްގެ އާއިލީ މަސްލަހަތު އޮންނަ ބީއައިޖީ ކުންފުނީގެ ދަރަނިތައް ދެއްކުމަށާއި، މާލޭގައި ހުންނަ ފައްޔާޒްގެ އާއިލީ ގެ "މުނިމާގެ" އިމާރާތް ކުރުމަށް ބޭނުންކުރި ކަމުގެ ތުހުމަތެވެ. ހޯމް މިނިސްޓަރު އަލީ އިހްސާން ވަނީ މި މަޝްރޫއުގެ ފައިސާ ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބާރުއަޅުއްވައި ވާހަކަދައްކަވާފައެވެ. ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްއަށް ބީއައިޖީން ދައްކަންޖެހޭ 30 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ލޯނެއް ނުދެއްކުމުގެ ސަބަބުން މުނިމާގެ ނީލަން ކިޔުމަށް ކޯޓުން ހުކުމްކޮށްފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، މިފަދަ ބޮޑު މަޝްރޫއެއްގެ ފައިސާ އެ ދިމާލަށް ދިޔުމަކީ ކޮރަޕްޝަނުގެ ވަރުގަދަ ހެއްކެއް ކަމަށް ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ.
ބިޒްނަސް އިމޭޖް ގްރޫޕް (ބީއައިޖީ) އަކީ ފައްޔާޒުގެ ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަމާ ގުޅިފައިވާ ކުންފުންޏެއް ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރެއެވެ. 2019 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިހާބާ ދިމާކޮށް، ޕަބްލިކް ސާވިސް މީޑިއާ (ޕީއެސްއެމް) މެދުވެރިކޮށް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ބީއައިޖީއަށް 30 މިލިއަން ރުފިޔާ ދިން މައްސަލަ އޭސީސީން ދަނީ ތަހްގީގު ކުރަމުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި ކުންފުނީގެ އެކައުންޓްތަކަށް ވަދެފައިވާ ބޮޑެތި އަދަދުތަކުގެ ނަގުދު ފައިސާއަކީ މަނީ ލޯންޑްރިންގގެ އަމަލުތަކެއް ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވެއެވެ.
ރޯޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އާރްޑީސީ) ގެ ތެރޭގައި ހިންގި ބޮޑު ހިޔާނާތުގެ މައްސަލައިގައި ފައްޔާޒުގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުތަކެއް ކުރެވުނެވެ. މިގޮތުން، އާރްޑީސީގެ ފައިސާ ކުންފުނީގެ އިސްވެރިންނާއި، ސަރުކާރުގެ ވަޒީރުންގެ އަމިއްލަ އެކައުންޓްތަކަށް ޖަމާކޮށްފައިވާ ކަމަށް ފުލުހުންގެ ތަހްގީގަށް ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ. މި މައްސަލައިގައި ފައްޔާޒު ފުލުހަށް ހާޒިރުކޮށް ސުވާލުކުރި ނަމަވެސް، އޭނާ ބުނަމުންދަނީ މިއީ ސިޔާސީ ބަދަލުހިފުމެއް ކަމަށެވެ.
ފައްޔާޒުގެ ވަޒީރުކަމުގެ ދައުރުގައި ރާއްޖޭގެ ބޭރުގެ ދަރަނި ވަނީ އިންތިހާއަށް މައްޗަށް ގޮސްފައެވެ. ކޮވިޑް-19 ގެ ބަހަނާގައި ބޮޑެތި ލޯނުތައް ނެގުމާއި، އެ ފައިސާ ބޭނުންކުރުމުގައި ދެފުށް ފެންނަ ސިޔާސަތެއް ނުގެންގުޅުމުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ ކުރިމަގު ނުރައްކަލުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިފައިވާ ކަމަށް އިގްތިސާދީ މާހިރުން ވިދާޅުވެއެވެ. ހާއްސަކޮށް، ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތަކަށް އަމިއްލަ ނުފޫޒު ފޯރުވައި، ވަޒީފާތައް ބަހައި، ކުންފުނިތައް ބޮޑު ދަރަނީގެ ތެރެއަށް ވައްޓާލި ކަމުގެ ތުހުމަތު އޭނާއަށް އަމާޒުވެއެވެ.
އެމްޑީޕީގެ ތެރޭގައި އުފެދުނު ރައީސް ސާލިހާއި ރައީސް ނަޝީދުގެ ފެކްޝަން ކޯޅުމުގައި ފައްޔާޒް ހުންނެވީ ސާލިހުގެ ފަޅީގައެވެ. ރައީސް ނަޝީދު ވަނީ ފައްޔާޒަކީ "ބްރޯ" ސަގާފަތެއް ޕާޓީގެ ތެރެއަށް ގެނެސް، ކޮރަޕްޝަނާއި ނުފޫޒު ފަތުރަމުންދާ ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ތުހުމަތު ކުރައްވާފައެވެ. ނަޝީދު އޭރު ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވީ ފައްޔާޒުގެ ބާރުގެ ދަށުގައި ހުރި މިނިސްޓްރީތަކާއި ކުންފުނިތަކުން ވަކި ބަޔަކަށް ނާޖާއިޒު ފައިދާ ހޯދައިދެމުންދާ ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ހުޅުމާލޭގައި ހުޅުވި ކްލިނިކެއް ފަދަ ތަންތަނަށް ހުއްދަ ދިނުމުގައާއި، ބިން ދޫކުރުމުގައި ފައްޔާޒްގެ އަމިއްލަ މަސްލަހަތު ހިމެނޭ ކަމަށް ނަޝީދުގެ ސަޕޯޓަރުން ވަނީ ވަރުގަދައަށް ވަކާލާތުކޮށްފައެވެ.
ފައްޔާޒަކީ ދައުލަތުގެ އިގްތިސާދީ ސިޔާސަތު ބައްޓަންކުރަން ހުރި ވަޒީރު ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އޭނާގެ އަމިއްލަ މާލީ ކަންކަން ހުރީ ނުހަނު ދޯދިޔާކޮށް ކަމަށް ލިޔެކިޔުންތަކުން ދައްކައެވެ. އަމިއްލަ އާއިލީ ވިޔަފާރިތަކުން ބޭންކުތަކަށް ދައްކަންޖެހޭ މިލިއަނުން ގުނޭ ލޯނުތައް ނުދައްކައި ހުއްޓައި، ދައުލަތުގެ ފައިސާއިން އެކި ކުންފުނިތަކަށް ބަދަލު ދިނުމުގައި އޭނާ އިސްކޮށް އުޅުއްވުމަކީ "މަސްލަހަތު ފުށުއެރުން" އޭގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައަށް ގޮސްފައިވާ ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު ހީނަރުވަމުން ދިޔައިރު، އޭނާއާ ގުޅުންހުރި ކުންފުނިތަކުގެ މާލީ ތަނަވަސްކަން އިތުރުވަމުން ދިޔަ ގޮތަކީ މިނިވަން ތަހްގީގެއް ބޭނުންވާ ކަމެކެވެ.
އެމްޑީޕީއަށް ވެރިކަން ގެއްލުމަށްފަހު، ފައްޔާޒުއާ ގުޅޭ ގިނަ މައްސަލަތަކެއްގެ ތަހްގީގު ވަނީ ހަލުވިވެފައެވެ. އޭސީސީއާއި ފުލުހުން ދަނީ އޭނާގެ ދައުރުގައި ހިންގާފައިވާ ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތަކުގެ ފައިސާ ދިޔަ ގޮތް ބަލަމުންނެވެ. މިގޮތުން މިދިޔަ ދެއަހަރާއި ބައިގެ ތެރޭގައި އޭނާ ތަހްގީގީ އިދާރާތަކަށް ހާޒިރުކޮށްފައިވެއެވެ. އޭނާ މި ހުރިހާ ތުހުމަތުތަކެއް ދޮގުކުރަނީ މިއީ މިހާރު އޮތް ޕީއެންސީ ސަރުކާރުން ހިންގާ ސިޔާސީ ޖަރީމާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް، މި މައްސަލަތަކަކީ ލިޔެކިޔުންތަކުން ފެންނަން ހުރި، އަދި ބޮޑެތި އަދަދުތަކުގެ ފައިސާއާ ގުޅިފައިވާ މައްސަލަތަކެކެވެ.
2028 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ ޓިކެޓަށް އެމްޑީޕީ ޕްރައިމަރީގައި ވާދަކުރައްވާނެކަން ފައްޔާޒް އިއުލާން ކުރެއްވުމާއެކު، އޭނާގެ މާޒީގެ މި ކަޅު ސަފްހާތައް ވަނީ އަލުން އާންމުންގެ ސަމާލުކަމަށް އައިސްފައެވެ. އެމްޑީޕީގެ ތެރޭގައި އޭނާއަށް އޮތް ތާއީދަށްވުރެ ބޮޑަށް، އޭނާއާ މެދު އުފެދިފައިވާ ކޮރަޕްޝަނުގެ ސުވާލުތަކަކީ ޕާޓީގެ އާންމު މެންބަރުން ކަންބޮޑުވާ ކަމެކެވެ. އޭނާ ހިއްސާވާ އެމްޑީޕީގެ ލީޑަރޝިޕްގެ ދަށުން ޕާޓީ ހިނގަމުންދާއިރު، "އެލީޓް ކެޕްޗަރ" ނުވަތަ މަދު ބައެއްގެ މުށުދަށަށް ޕާޓީއާއި ދައުލަތުގެ ބާރުތައް ގެންދިޔުމުގެ ސަގާފަތެއް އުފެދިފައިވާ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.
ފައްޔާޒުގެ ސިޔާސީ ހަޔާތަކީ ކާމިޔާބީއާއި ތުހުމަތުތަކުން ފުރިގެންވާ ހަޔާތެކެވެ. އެއްކޮޅުން އޭނާއަކީ މަސައްކަތްތެރިންގެ ހައްގުތަކާއި އިގްތިސާދީ އިސްލާހުތަކަށް ވަކާލާތުކުރި ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ދެއްކެން އުޅުނު ނަމަވެސް، އަނެއްކޮޅުން ފެންނަނީ ދައުލަތުގެ ފައިސާއާއި ވަސީލަތްތައް އަމިއްލަ އަދި އާއިލީ މަންފާއަށް ބޭނުންކުރި ކަމުގެ ބޮޑެތި ހެކިތަކެވެ. ސެޓްލްމަންޓް އެގްރީމަންޓްތަކުގެ ތެރެއިން ބަހާލި ބިލިއަނުން ގުނޭ ފައިސާއާއި، ނުނިމި ހުރި ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތަކުގެ ތަފްސީލަކީ އޭނާގެ އިހްލާސްތެރިކަމާ މެދު ސުވާލު އުފައްދާ ކަންކަމެވެ.
2028 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިހާބަށް ކުރިމަތިލާއިރު، މި މައްސަލަތަކަށް ޝަރުއީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ސާފު ޖަވާބެއް ލިބުމަކީ ދައުލަތުގެ މަސްލަހަތު އޮތް ގޮތެވެ. އޭނާގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ތުހުމަތުތަކަކީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ވާހަކަތަކެއްގެ ގޮތުގައި ދޫކޮށްލެވޭކަށް ނެތެވެ. އެއީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއާއި، ދައުލަތުގެ ނިޒާމުގެ ނަޒާހަތްތެރިކަމާ ގުޅިފައިވާ ސީރިއަސް މައްސަލަތަކެކެވެ. އެހެންކަމުން، މި ތުހުމަތުތަކުގެ ފުރިހަމަ މިނިވަން ތަހްގީގެއް ހިންގައި، ކުށްވެރިވާ ފަރާތްތަކަށް ގާނޫނީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރަސީއާއި އިގްތިސާދީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
