ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންގެ ޝަކުވާ އަބަދުވެސް ބޮޑެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ޓެކްސީގެ ހިދުމަތް ހޯދާ ފަރާތްތަކުގެ ޝަކުވާ ވެސް އެހާމެ ބޮޑެވެ. އިއްޔެ މިއަދަކު ނޫނެވެ. ޓެކްސީ ކޮށްގެން ހަމަ އަގު ނުލިބުމުގެ ޝަކުވާ އާއި ޓެކްސީ އަށް އަރާ ފަރާތްތަކުން ޑްރައިވަރުންނާ ގުޅޭ ގޮތުން ކުރާ ޝަކުވާ އެވެ.
މިކަމަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް ސަރުކާރުތަކުން މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައި އެބަ ހުއްޓެވެ. އަދިވެސް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. 2022 ވަނަ އަހަރު "ޓެކްސީ ގަވާއިދު" ނަމުގައި ގަވާއިދެއް އުފައްދާ އޭގައި ގިނަ މާއްދާތަކެއް އެކުލަވާލި އެވެ. އެގޮތުން ޓެކްސީ ސެންޓަރުތައް ހިންގޭނެ އުސޫލާއި ޓެކްސީ ކުރާ އުޅަނދު ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމާއި ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންނަށް ލައިސަންސް ދޫކުރުމާއި ސައިކަލު ޓެކްސީ ކުރާ ފަރާތްތައް ގެންގުޅެންޖެހޭ އުސޫލު އޭގައި ބަޔާކޮށްފައިވެ އެވެ. އަދި މި ނޫންވެސް ގިނަ މާއްދާތަކެއް އޭގައި އެކުލެވިގެންވެ އެވެ.
ޓެކްސީގެ ހިދުމަތް ހޯދާ ފަރާތްތަކުގެ ޝަކުވާ ބޮޑުވެ ޓެކްސީ އުޅަނދުތަކުގައި ކެމެރާ ހަރުކުރަން 2022 ވަނަ އަހަރު ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީން ލާޒިމް ކުރި އެވެ. އަދި ރެކޯޑް ކުރެވޭ ފީޑް މަދުވެގެން ތިން މަސް ދުވަސް ވަންދެން ބަހައްޓަން ޖެހެ އެވެ. ނަމަވެސް މި ގަވާއިދަށް ބޯލަނބަނީ ކިތައް ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންތޯ އެވެ؟.
ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންގެ ޑިމާންޑާއެކު ދަތުރަކުން ނަގާ އަގު ބޮޑު ކުރަން 2022 ވަނަ އަހަރު މިނިސްޓްރީން ހުއްދަ ދިނެވެ. ނަމަވެސް ޝަކުވާ އަކަށް ބަދަލެއް ނާދެ އެވެ. ކަނޑައެޅިފައިވާ އަގަށްވުރެ ގިނައިން ނަގާ ޑްރައިވަރުން މަދެއް ނުވެ އެވެ. އޭރު ކަނޑައެޅުނު އަގުތަކަކީ މާލެ އިން ހުޅުމާލެ ދެވަނަ ފިޔަވައްސަށް 100ރ.، މާލެ އިން ހުޅުމާލެ ފުރަތަމަ ފިޔަވައްސަށް 85ރ.، މާލެ އިން އެއާޕޯޓަށް 70ރ.، ހުޅުމާލެ ދެވަނަ ފިޔަވަހިން އެއާޕޯޓަށް 85ރ، ހުޅުމާލެ ދެވަނަ ފިޔަވަހިން 80ރ، އަށެވެ. ހުޅުމާލެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހިން ދެވަނަ ފިޔަވައްސަށް ކަނޑައެޅި އަގަކި 30ރ. އަދި މާލެ/ހުޅުމާލެ އެތެރޭގެ އަގަކީ 30 ރުފިޔާ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރު ސަރުކާރުން ވަނީ ހަ ސީޓަށް ވުރެ ގިނަ ސީޓު ހުންނަ ޓެކްސީ އުޅަނދުތަކަށް އަގު ކަނޑައަޅައި ލަގެޖަށް ފައިސާ ނެގޭ ގޮތް ހަދައިދީފަ އެވެ. މިވަރުންވެސް ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންނަށް ނުފުދެ އެވެ. އަގު ބޮޑުކުރަން އަދި ވެސް ބައެއް ޑްރައިވަރުން ޑިމާންޑު ކުރަނީ އެވެ.
ރައީސް ޑރ. މުޢިއްޒު އަކީ ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންނަށް ވަރަށް ގިނަ ވައުދުވި ރައީސެކެވެ. އެގޮތުން މާލޭގެ މަގުތައް ޒަމާނީ ފެންވަރަށް ތަރައްގިކޮށްދިނުމާއި ޕާކިން މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދައިދިނުން ހިމެނެ އެވެ. ރައީސް ޑރ. މުޢިއްޒު އިންތިހާބުކޮށްދިނުމަށް ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންގެ ކޮމިއުނިޓީން މަސައްކަތްތަކެއް ވެސް ކުރި އެވެ. އެއީ ފެންނަން އޮތް ހަގީގަތެވެ. ރައީސް ކަމާ ހަވާލުވެ ދެ މަސް ފަހުން ޖެނުއަރީ 2024 ގައި ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންގެ ގައުމީ ދަފްތަރެއް އެކުލަވާލުމަށް ރައީސް ނިންމެވި އެވެ. ދަފްތަރު އެކުލަވާލާއިރު ޑިޖިޓަލް ޕޭމަންޓް ނިޒާމެއް ގާއިމްކޮށް ކޭޝް ޕޭމަންޓް ހަދާ ޕޭމަންޓްތަކަކީ މިނިސްޓްރީގައި ރެކޯޑުކުރެވޭނެ މުއާމަލާތަކަށް ހެދުމަށް ހަމަޖެހޭނެ އެވެ. އަދި ތަރައްގީވެފައިވާ ގައުމުތަކުގައި ހިދުމަތްދޭ ފެންވަރުގެ ޓެކްސީ ހިދުމަތެއް ތަރައްގީކުރުމުގެ މަޝްވަރާކުރުމަށް ރައީސް ނިންމެވި އެވެ. މި މަޝްވަރާގައި ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންނާއި އެކަމުގައި ޝާމިލްވާ އެންމެންގެ ލަފައާއި މަޝްވަރާ ހޯދުމަށް ވެސް ރައީސް ނިންމެވި އެވެ.
ރައީސްގެ މި ނިންމެވުމާއެކު ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންގެ ދަފްތަރެއް އެކުލަވާލުމަށްޓަކައި ނިމިދިޔަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގައި ވަނީ ރަޖިސްޓްރީވާން ހުޅުވާލާފަ އެވެ. މި ދަފްތަރުގައި މިހާތަނަށް 100 އަށްވުރެ ގިނަ ޑްރައިވަރުން ޖެހިފައިވާ ކަމަށް ރައީސް ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ. އަދި ސަރުކާރުން ޓެކްސީ ލައިނެއް ފެށުމަށް ނިންމާފައިވާ ކަމަށް ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓަރު އަމީން ވަނީ ނިމިދިޔަ އަހަރު ޖުލައި މަސްތެރޭގައި އިއުލާނުކޮށްފަ އެވެ.
ސަރުކާރުން ޓެކްސީ ފްލީޓެއް ފަށަން ތައްޔާރުވުމާއެކު ރައްޔިތުންގެ ހިޔާލު ހުރިގޮތް ބަލާލުމަށްޓަކައި ޚުލާސާ އިން މަގުތަކަށް ނިކުތެވެ. ވިއްސަކަށް މީހުންގެ ހިޔާލު ނަގާލިއިރު ގާތްގަނޑަކަށް އެންމެވެސް އިއްތިފާގުވީ އެދެވޭ ހައްލެއް ގެނެވޭނީ ސަރުކާރުން މި މަޝްރޫއު ފަށައިގެން ކަމަށާއި ދެ ފަރާތަށްވެސް ފައިދާ ވާނީ އޭރުން ކަމަށެވެ.
ތެދެކެވެ. ސަރުކާރުން ޓެކްސީ ހިދުމަތް ފަށާއިރު ގަވާއިދުތަކެއް ހުންނާނެ އެވެ. އެއީ ޔަގީން ކަމެކެވެ. ގަވާއިދުތަކަށް ބޯނުލެނބޭނަމަ ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ އިންތިޒާމްތައް ވެސް ހުންނާނެ އެވެ. އެއްވެސް ހާލަތެއްގައި ސަރުކާރުން މިފަދަ ހިދުމަތެއް ފަށަނީ ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީ މަދުވެގެންނޭ ބުނެވޭކަށް ނެތެވެ. ނޫނީ ބަޔެއް ކުރާ ވިޔަފާރިތަކަށް ވަންނަންށޭ ވެސް ބުނެވޭކަށް ނެތެވެ. މިހާރުވެސް ކުރާގޮތަށް އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން އެ ހިދުމަތް ދޭންވީ އެވެ. ސަރުކާރަކުން އެކަމަކާ ނުބެހޭނެ އެވެ. ކުރިއަރާފައިވާ ބޮޑެތި ގައުމުތަކުގައި ވެސް މިއީ ކުރާ ކަމެކެވެ. ޓެކްސީ ހިދުމަތެއް ފެށުމަށްތަކައި ސަރުކާރުގެ އެންމެ ބޮޑު މަގްސަދަކީ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމެވެ.
ފަސިންޖަރުންގެ ޝަކުވާ
ޓެކްސީގެ ހިދުމަތް ހޯދާ ފަސިންޖަރުންގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަކުވާ އަކީ ކަނޑައެޅިފައިވާ އަގަށްވުރެ އިތުރަށް ނެގުމެވެ. މިހާރު މި ޝަކުވާ ކުޑަ ނަމަވެސް ކުރީގައި ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުން ރައްޔިތުމީހާ ފެލާލަނީއޭ ވެސް ބުނެވިދާނެ އެވެ. މިހާރު އާންމުކޮށް "އަވަސް ރައިޑް" ފަދަ އެޕްލިކޭޝަންތަކުން ޓެކްސީ ނަގާތީ މަކަރު ހެދޭކަށް ނޯވެ އެވެ. ނަމަވެސް ކޮންމެވެސް ޝަކުވާ އެއް ކޮށް އިތުރަށް ފަސް ރުފިޔާ ލާފައި ފޮނުވާށޭ ބުނާ ޑްރައިވަރުން ވެސް އުޅެ އެވެ. އެކަމަކު ފިޔަވަޅެއް އެޅޭ ހެއްޔެވެ؟ އެޅޭނެ ގޮތެއް އެބަ އޮތްތޯ އެވެ؟. އެޕްލިކޭޝަން ނާޅާ މަގުމަތިން ނުވަތަ ސެންޓަރުތަކަށް ގުޅާފައި ޓެކްސީ ހޯދާ މީހުން އަތުން އަދިވެސް ހަމަ ފެލާލަނީ އެވެ. ރާއްޖެ އަށް އަތުވާ ފަތުރުވެރިން އަތުން އަދިވެސް ފެލަނީ އެވެ.
ދެން އަންނަ އެންމެ ބޮޑު ޝަކުވާ އަކީ އަންހެން ކުދިންނާ ފޮށޭކަމުގެ ޝަކުވާ އެވެ. ޓްރާންސްފާ ކޮށްލާފައި ސްލިޕް ފޮނުވާށޭ ބުނަނީ އެވެ. މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެ ކުއްޖާ އަށް ފަހުން މެސެޖުކޮށް ހަދަނީ އެވެ. މިހެން ވުމުގެ ސަބަބުން އިންޒާރުދީ މާރަމާރީ ހިންގާފައި ވެސް އެބަހުއްޓެވެ. މީގެ އިތުރުން ޓެކްސީ އަށް އެރުމަށްފަހު ޑްރައިވަރުންގެ އުސޫލުތައް ހުންނަ ގޮތުން ފަސިންޖަރުންނަށް އެކި ކަހަލަ އުނދަގޫތައް ކުރިމަތިވެ އެވެ. އަޑުއަހަން ބޭނުންނުވާ ބޭކާރުވާހަކަ ދެއްކުމާއި ޓެކްސީ އަށް މަގުމަތިން އަތް ނަގާހާ މީހުން އެރުވުމެވެ. އަދި ޓެކްސީގެ ސާފުތާހިރުކަމަށް ނުބަލާ ޑްރައިވަރުންވެސް ގިނަ އެވެ.
ހައްލަކީ ކޮބާ؟
މިއީ ހައްތަހާވެސް ހައްލުނުވެ ހުރި މައްސަލަތަކެވެ. މި ހުރިހާ މައްސަލަތަކަށް ވެސް ހައްލަކީ ސަރުކާރުން ޓެކްސީ ލައިން ފެށުން ކަމަށް ރައްޔިތުން ވެސް ގަބޫލުކުރެ އެވެ. މީސް މީޑިއާގައި މިކަމަށް ތާއީދުކޮށް ވާހަކަ ދައްކާ މީހުން ވަރަށް ގިނަ އެވެ. ސަރުކާރުން މައުލޫމާތު ދިން ބޭފުޅެއް ބުނި ގޮތުގައި ޓެކްސީ ލައިން ފެށުމާއެކު ހިދުމަތް ހޯދާ ފަރާތުން އެޕްލިކޭޝަން މެދުވެރިކޮށް ޓެކްސީ އަށް އެދޭއިރު ޓެކްސީ ދަތުރު ނަގާ ފަރާތަށް އެއީ ކާކު ކަމެއް ނުވަތަ ދާން ޖެހޭ މިސްރާބު "ޑްރޮޕް އޮފް ޕޮއިންޓް" ނޭނގޭނެ އެވެ. ޑްރައިވަރަށް އެ މައުލޫމާތު ލިބޭނީ ފަސިންޖަރު ކާރަށް އެރުމަށްފަހު ފޯނުން ފެންނަން އޮންނަ ކޯޑު ބުނުމަށްފަހު އެވެ. މިއީ މިހާރުވެސް އަވަސް ރައިޑް އެޕްގައި އޮންނަ ފީޗާ އެކެވެ. އަދި ހަމަ އެއާއެކު ޑްރައިވަރުން ތިބޭނީ ދެނިޔޭގެ އެހެން ގައުމުތަކުގައިވެސް ތިބޭ ގޮތަށް ޔުނީފޯމް އަޅައިގެން ކަމަށާއި ފަސިންޖަރު ކާރަށް އެރުމަށްފަހު ބޭކާރު ވާހަކަ ދެއްކުން ޑްރައިވަރަށް މަނާވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ކާރު ތެރޭގެ ސާފްތާހިރުކަން ބެލެހެއްޓޭނެ ކަމަށެވެ. ކާރު ތެރޭގައި ކެމެރާ ވެސް ހުންނާނެ ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. މީގެ ސަބަބުން ކާރު ތެރޭގައި ފަސިންޖަރެއްގެ މުދަލެއް ބޭއްވިއްޖެ ނަމަ ހޯދަން ފަސޭހަވެގެންދާނެ އެވެ. ނުލިބޭނެ ކަމުގެ ބިރު އޮންނާކަށް ނުޖެހޭނެ އެވެ.
ޓެކްސީ ހިދުމަތް ފެށުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން 407 ޑްރައިވަރުން ހޯދަން އިއުލާނު ކޮށްފައިވާއިރު 150 ކާރު އަންނަ ޖެނުއަރީ-ފެބްރުއަރީ މަސްތެރޭ ގެންނާނެ ކަމަށް ރައީސް ވަނީ ދާދި ފަހުން ވިދާޅުވެފަ އެވެ. ޓެކްސީގެ ވަޒީފާ އަށް މީހުން ނަގާއިރު ބޮޑަށް އިސްކަން ދޭނީ މިހާރުވެސް ޓެކްސީ ކުރާ ފަރާތްތަކަށް ކަމަށް ވެސް ރައީސް ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ.
ޓެކްސީ ފްލީޓާއެކު ޑްރައިވަރުންނަށް ހުރި ފައިދާތައް
ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ޝަކުވާ އަކީ ދެމެހެއްޓެނިވި އާމްދަނީ އެއް ނުލިބުމުގެ ޝަކުވާ އެވެ. މިކަމަށް އަލިއަޅުވާލައި ރައީސް ވިދާޅުވީ އެމްޓީސީސީން ފަށަން ތައްޔާރުވާ ޓެކްސީ ހިދުމަތާއެކު ކޮންމެ މަހެއްގައި ވެސް ލިބެންޖެހޭ އާމްދަނީ ޑްރައިވަރުންނަށް ލިބޭނެ އެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިހާރު ވާރޭ ވެހޭ ދުވަސްކޮޅާ ބަލާފައި ވާރޭ ނުވެހޭ ދުވަސްކޮޅު ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންނަށް ލިބޭ އާމްދަނީ މަދުވެ އެވެ. މަހުގެ މުސާރަ ލިބެން ފެށުމާއެކު އާމްދަނީ ދަށް ނުވާނެ ސީޒަން އަންނާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮންނާކަށް ނުޖެހޭނެ އެވެ. އަދި ޓެކްސީގެ މަރާމާތަށް ކުރަންޖެހޭ ހަރަދު އަތުން ކުރާކަށް ނުޖެހޭނެ އެވެ.
ރައީސް ވިދާޅުވި ފަދައިން ގާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު ލިބިދޭ މި ދަފްތަރުގައި ޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ބޭންކިން ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އެކި ކަހަލަ ލޯނު ނެގުމުގެ ފުރުސަތު ފަހިވެގެންދާނެ އެވެ. ސަބަބަކީ އޭރުން ޑްރައިވަރުންނަށް އެ އުޅެވެނީ ރެޖިސްޓާޑް ވަޒީފާއެއް ކަމަށް ވާތީ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ސަރުކާރުން ހުޅުވާލާ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ސްކީމުތަކަށް އެޕްލައި ކުރެވޭނެ މަގުވެސް މި ދަފްތަރުގައި ޖެހޭ ޑްރައިވަރުންނަށް ފަހުވެގެންދާނެ އެވެ. ސަރުކާރުން މިހާރު ފަށާފައިވާ ހައުސިން ސްކީމުގައި ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންނަށް ވަކި ކެޓަގަރީއެއް ވެސް ވަނީ ހިމަނާފަ އެވެ. އެގޮތުން 50 ފުލެޓް އެ ކެޓަގަރީއަށް ވަނީ ހާއްސަކޮށްފަ އެވެ.
ސަރުކާރުން ފަށާ ޓެކްސީ ހިދުމަތުގައި ބޭނުންކުރާނީ އިލެކްޓްރޯނިކް ނުވަތަ އީ-ވެހިކަލް ތަކެވެ. ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި މި ވެހިކަލްތަކުން 24 ގަޑިއިރު ފަސިންޖަރުންނަށް ހިދުމަތް ލިބޭނެ އެވެ.
މާލެ ސިޓީގެ މާލެ، ހުޅުމާލެ އަދ އެއާޕޯޓުގައި އަންނަ އަހަރު ފަށާ މި ހިދުމަތް އިތުރަށް ފުޅާކުރުމަކީ ސަރުކާރުގެ އަމާޒެވެ. އެގޮތުން ވިލިމާލެ، ތިލަފުށީގެ އިތުރުން ރަސްމާލެ، ގިރާވަރުފަޅު، އައްޑޫ އަދި ފުވައްމުލަކަށް ވެސް މި ހިދުމަތް ފުޅާކުރާނެ އެވެ.
ރައީސް ވިދާޅުވި ގޮތަށް މި ސަރުކާރަށް ވުރެ ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންގެ ޝަކުވާތައް އަޑުއަހައި އެކަންކަމަށް ހައްލު ހޯދަން މަސައްކަތްކުރި އެހެން ސަރުކާރެއް ނެތެވެ. ސަރުކާރުން ފަށާ މި ހިދުމަތާއެކު އެތަކެއް ޝަކުވާއަކަށް އަނގަ ބަންދުވެ ހައްލު ހޯދިގެންދާނެ އެވެ.
