ސިޔާސީ އަމިއްލަ އެދުމާއި ބާރުގެ ދަހިވެތިކަން އިންތިހާއަށް ހާމަވެގެންދިޔަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ތިން ރައީސުން ކަމަށްވާ އަބްދުﷲ ޔާމީން، މުހައްމަދު ނަޝީދު އަދި އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސާލިހު ވަނީ، އެބޭފުޅުންގެ މެދުގައި އޮތް އެތައް އަހަރެއްވީ ޒާތީ އަދި ފިކުރީ ދެބަސްވުންތައް އެއްފަރާތްކޮށް، ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރަން ފައްޓަވާފަ އެވެ. އެބޭފުޅުން ބޭރުފުށުން ދައްކަވަނީ "ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން އިއާދަކުރުމުގެ" މަތިވެރި ވާހަކަ ނަމަވެސް، އޭގެ އަޑީގައި އޮތީ ދައުލަތުގެ ބާރުތައް އަލުން އަތުލައިގަތުމުގެ ސާފު މަގްސަދެކެވެ. މިއީ މީގެ ކުރިން ޑިމޮކްރެޓިކް އުސޫލުތަކާއި ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށް އެއްވެސް އިހުތިރާމެއް ނުކޮށް، ބާރުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފި ބޭފުޅުން، އަލުން ސިޔާސީ މައިދާނަށް އައުމަށްޓަކައި ހިންގާ ރޭވުމެކެވެ.
ކުރީގެ ރައީސް ޔާމީން މިއަދު ވިދާޅުވަނީ ގައުމީ ސަލާމަތާއި ނޫސްވެރިކަމުގެ ހައްގުތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި ނަޝީދާއި ސާލިހުއެކު މަސައްކަތް ކުރަން ތައްޔާރަށް ހުންނެވި ކަމަށެވެ. ރައީސް ނަޝީދު ވެސް ވަނީ މުޒާހަރާކުރާ ނޫސްވެރިންނާއެކު ސާބިތުވެ ހުންނަވާނެ ކަމަށާއި، ބޭނުންވެއްޖެ ނަމަ ކޯޓު އަމުރުތަކަށް ވެސް ގޮންޖައްސަވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ. އަދި ރައީސް ސާލިހު ވެސް ވަނީ މީޑިއާތަކާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ ފިޔަވަޅުތަކަކީ ސަރުކާރުން ބާރުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފުން ކަމަށް ސިފަކުރައްވާފަ އެވެ. ނަމަވެސް، މި ތިން ބޭފުޅުންގެ މި ގުޅުމަކީ އިއްތިފާގެއް ނޫނެވެ. މިއީ "އަދަދު" ނޫހުގެ ދެ ނޫސްވެރިން ކަމަށްވާ މުހައްމަދު ޝަހުޒާން އަދި ލީވާން އަލީ ނާސީރު ކޯޓުގެ ހުރުމަތް ކެނޑުމުގެ ސަބަބުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އިއްވި ޖަލު ހުކުމާ ދިމާކޮށް، ސަރުކާރު ބަލިކަށިކުރުމަށް ހިންގާ ސިޔާސީ ހަރަކާތެކެވެ.
ކުރީގެ ސަރުކާރުތަކުގެ ކަޅު މާޒީ:
މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަން (2008–2012):
ރައީސް ނަޝީދުގެ ދައުރުގައި ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށް ބަލާއިރު، ވެރިކަމުގެ ކުރީކޮޅު ބައެއް ރަނގަޅު ބަދަލުތައް ފެނުނު ނަމަވެސް، ސަރުކާރަށް ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކަށް ވަނީ ނުސީދާ ބިރުދެއްކުންތަކާއި ގާނޫނީ ފިޔަވަޅުތަކުގެ އިންޒާރު ކުރިމަތިވެފަ އެވެ. ފުލުހުންގެ ފަރާތުން ނޫސްވެރިންނަށް އަނިޔާކުރުމާއި، ދީނީ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ލިޔާ ލިޔުންތަކަށް ހުރަސްއެޅުން އެ ދުވަސްވަރު ވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ.
އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ވެރިކަން (2013–2018):
ރައީސް ޔާމީންގެ ދައުރަކީ ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ ތާރީހުގައި އެންމެ ބިރުވެރި ދުވަސްވަރެވެ. 2016 ވަނަ އަހަރު ފާސްކުރި އަބުރުގެ ގާނޫނަކީ ނޫސްވެރިންގެ އަނގަ ބަންދުކުރުމަށް ބޭނުންކުރި ހަތިޔާރެކެވެ. ނޫސްވެރިން ހައްޔަރުކުރުމާއި، މީޑިއާތައް ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމާއި، އަދި އަޙްމަދު ރިލްވާނާއި ޔާމީން ރަޝީދުގެ ހާދިސާތަކުން ދޭހަވަނީ އެ ދައުރުގައި ނޫސްވެރިކަމަށް އޮތް ބިރުވެރިކަމެވެ.
އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސާލިހުގެ ވެރިކަން (2018–2023):
ރައީސް ސާލިހުގެ ދައުރުގައި އަބުރުގެ ގާނޫނު އުވާލި ނަމަވެސް، "ހެކީގެ ގާނޫނު" މެދުވެރިކޮށް ނޫސްވެރިންގެ މަސްދަރުތައް ހާމަކުރަން މަޖުބޫރުކުރުވުމާއި، މުޒާހަރާތައް ކަވަރުކުރާ ނޫސްވެރިންނަށް ފުލުހުންގެ ފަރާތުން ކުރިމަތިވި އަނިޔާވެރިކަން ވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ.
ރައީސް މުއިއްޒު ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތު:
މިއާ ހިލާފަށް، ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ގެންގުޅުއްވަނީ މިއާ މުޅިން ތަފާތު، ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކެކެވެ. "އަދަދު" ނޫހާ ގުޅޭގޮތުން މިހާރު ހިނގަމުންދާ ކަންކަމަކީ ސަރުކާރުން ނޫސްވެރިކަމަށް އަރައިގަތުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކޯޓުގެ އަމުރަކަށް ނުކިޔަމަންތެރިވުމުން، ޝަރުއީ ދާއިރާގެ މިނިވަންކަމުގެ ތެރެއިން އެ ދާއިރާއިން އަމިއްލައަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމެވުންތަކެކެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މާޗް މަހު ނެރުނު ޑޮކިއުމެންޓްރީގައި ރައީސް މުއިއްޒަށް ނިސްބަތްކޮށް ކޮށްފައިވާ ތުހުމަތުތަކަކީ އެއްވެސް އަސާސެއް ނެތް ދޮގު ވާހަކަތަކެއްކަން ރައީސް ވަނީ ހާމަކުރައްވާފަ އެވެ. ކޯޓުން އެ މައުލޫމާތު ފެތުރުން ހުއްޓާލުމަށް ކުރި އަމުރަށް ނޫސްވެރިން ގޮންޖެހުމުން، ކޯޓުގެ ހުރުމަތް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގޮތުން ފިޔަވަޅު އެޅީ ކޯޓުންނެވެ.
ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށް ފުރިހަމައަށް ތާއީދުކުރައްވާކަން ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ. ނޫސްވެރިންނަށް ތަމްރީނާއި ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި މި ސަރުކާރުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަކީ މީގެ ކުރިން އެއްވެސް ސަރުކާރަކުން ކޮށްފައިވާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. ރައީސް ގަވާއިދުން ބާއްވަވާ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުންތަކަކީ ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރުމުގެ ރަނގަޅު ނަމޫނާއެކެވެ.
ހަގީގީ މަގްސަދު: ނޫސްވެރިކަމެއް ނޫން، ބޭނުމީ ބާރު
އެމް.ޑީ.ޕީގެ ފައްޔާޒް އިސްމާއީލް ވެސް ވަނީ މި ތިން ރައީސުން ގުޅުމަށް ބާރުއަޅުއްވާފަ އެވެ. ނަމަވެސް މީގެ އަސްލު ބޭނުމަކީ ނިކަމެތިވެފައިވާ ސިޔާސީ ނުފޫޒުގަދަ ބޭފުޅުން، އާންމުންގެ ޝުއޫރުތަކާ ކުޅެލައިގެން އަލުން ވެރިކަމަށް އައުމަށް ކުރާ މަސައްކަތެކެވެ. މިއީ ދިވެހި ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ފެންނަ އާންމު މަންޒަރެކެވެ؛ ވެރިކަން ލިބޭނެ ކަމުގެ އުންމީދު އޮތް ނަމަ، އުސޫލުތަކާއި ފިކުރުތައް ގުރުބާންކޮށްލަން މި ބޭފުޅުން ތިއްބެވީ ތައްޔާރަށެވެ.
ރައީސް މުޢިއްޒު އިސްކަންދެއްވަނީ ގައުމުގެ ހަމަޖެހުމާއި، އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުމާއި، އަދި ހާމަކަން ބޮޑު ދެފުށް ފެންނަ ވެރިކަމެއް ކުރުމަށެވެ. ފިއްތުންތަކަށް ބޯނުލެނބުމަކީ އެމަނިކުފާނުގެ ހަރުދަނާކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ، ހަގީގީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަކީ ގާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ޒިންމާދާރުކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރުމެވެ.
ކުރީގެ ތިން ރައީސުންގެ މި އިއްތިހާދާ މެދު ދިވެހި ރައްޔިތުން ހޭލުންތެރިވާންޖެހެ އެވެ. އިއްޔެ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން ދުއްވާލި ބޭފުޅުންނަށް، މިއަދު އެ މިނިވަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ނަސޭހަތް ދިނުމުގެ އެއްވެސް ޝަރުއީ ނުވަތަ އަހްލާގީ ހައްގެއް ނެތެވެ. ރައީސް މުއިއްޒުގެ ޒައާާމަތުގައި ރާއްޖެ ކުރިއަށްދާނީ ގާނޫނީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން، ޒިންމާދާރު ނޫސްވެރިކަމަކަށް ފުރުސަތު ދީގެންނެވެ.
