އީރާނުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާއިން ވަނީ، 1989 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އެޤައުމުގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާގެ މަޤާމު ފުރުއްވަމުން ގެންދެވި އާޔަތުﷲ އަލީ ޚާމަނާއީ އަވަހާރަވެފައިވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. ރިޕޯޓްތައް ބުނާގޮތުގައި އެމަނިކުފާނު އަވަހާރަވީ އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން ގުޅިގެން ތެހެރާނަށާއި އީރާނުގެ އިސްވެރިންނަށް އަމާޒުކޮށް ދިން އަސްކަރީ ހަމަލާތަކެއްގައެވެ. މި ހަމަލާތަކުގައި ޚާމަނާއީގެ އޮފީސް ހިމެނޭހެން މުހިންމު ތަންތަނަށް އަމާޒުކޮށްފައިވެއެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން އީރާނުގައި މިހާރު ވަނީ 40 ދުވަހުގެ ގައުމީ ހިތާމަ ފާޅުކުރުން އިޢުލާނުކޮށްފައެވެ.
ބިރުކުޑަ އިސްލާމީ ލީޑަރެއް
ޚާމަނާއީގެ ސަޕޯޓަރުންނާއި އޭނާއަށް ތަބާވާ ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި، އޭނާއަކީ ހުޅަނގުގެ ނުފޫޒުތަކާ ދެކޮޅަށް ތެދުވި، އިސްލާމީ ވަހުދަތާއި މިނިވަންކަން ދިފާޢުކުރުމުގައި ސާބިތުވެ ހުންނެވި ވަރުގަދަ ލީޑަރެކެވެ. އެތައް އަހަރެއްގެ ވަރުގަދަ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ފިއްތުންތަކާ އެކުވެސް، އޭނާ ވަނީ އީރާނުގެ މިނިވަންކަމާއި އިސްލާމީ އައިޑެންޓިޓީ ހިމާޔަތްކުރުމަށް ބުރަ މަސައްކަތްޕުޅުތަކެއް ކުރައްވާފައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނުގެ ދާޚިލީ ކަންކަމަށް އަތްބޭނުމާ ދެކޮޅަށް އޭނާ ގެންގުޅުއްވި ހަރުދަނާ ސިޔާސަތުގެ ސަބަބުން، ސަރަޙައްދީ ސިޔާސީ މަޝްރަޙުގައި އީރާނަކީ ވަރުގަދަ ބާރަކަށް ހެއްދެވިއެވެ.
އޭނާއަށް ތާއީދުކުރާ ފަރާތްތަކުން އޭނާ ސިފަކުރަނީ ބޭރުގެ އެއްވެސް ބާރެއްގެ ކުރިމަތީގައި ކުޑަކަކޫ ނުޖައްސަވާ، އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އަމިއްލަ މިނިވަން މަގަކުން ޤައުމު ކުރިއަށް ގެންދެވި ބިރުކުޑަ ޝަޚުޞިއްޔަތެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ޚާމަނާއީ އަވަހާރަވުމަކީ އީރާނަށާއި މުޅި މެދުއިރުމައްޗަށް ވެސް ތާރީޚީ ގޮތުން އަންނާނެ ވަރަށް ބޮޑު ބަދަލެކެވެ. އަދި އޭނާގެ ޒަޢާމަތާ މެދު މީހުން ދެކޭގޮތް ތަފާތުވި ނަމަވެސް، މިއީ އެ ސަރަޙައްދުގެ ސިޔާސީ މަޝްރަޙަށް އަންނާނެ ބޮޑު ލޮޅުމެއްކަން ކަށަވަރެވެ.
ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުން
އާޔަތުﷲ އަލީ ޚާމަނާއީ އީރާނުގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގަތީ 1989 ވަނަ އަހަރު، އާޔަތުﷲ ރޫޙުﷲ ޚުމައިނީ އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އެމަނިކުފާނަކީ ވޭތުވެދިޔަ ތިން ދަހަރަވަތަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާ، ޝަރުޢީ ނިޒާމު، ދައުލަތުގެ މީޑިއާ އަދި ސިޔާސީ މުއައްސަސާތަކުގެ މައްޗަށް ފުރިހަމަ ބާރު ހިންގަވާފައިވާ، އެ ޤައުމުގެ އެންމެ ނުފޫޒުގަދަ ޝަޚުޞިއްޔަތެވެ.
ވެރިކަން ކުރެއްވި ގޮތާއި ފިކުރު
ޚާމަނާއީއަކީ އިސްލާމީ އިންޤިލާބުގެ އުޞޫލުތައް ހިމާޔަތްކުރައްވާ ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ހުޅަނގުގެ ނުފޫޒުތަކާ ދެކޮޅަށް، އަދި އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލާ ދެކޮޅަށް ސާބިތުކަމާއެކު ކުރިމަތިލެއްވުމަށް އެމަނިކުފާނު އަބަދުވެސް ބާރުއެޅުއްވިއެވެ.
އެމަނިކުފާނަށް ތާއީދުކުރާ ފަރާތްތަކުން ދެކޭގޮތުގައި ޚާމަނާއީއަކީ އިސްލާމީ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ދެމެހެއްޓެވުމުގައި ސާބިތުވެ ހުންނެވި، އުޞޫލީ ބޭފުޅެކެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފިއްތުންތަކާއި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރޭގައިވެސް އީރާނުގެ މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތު ހިމާޔަތްކުރެއްވި ކަމުގެ ކްރެޑިޓް އެފަރާތްތަކުން އެމަނިކުފާނަށް އަރުވައެވެ.
ނަމަވެސް، ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ސިފަކުރާގޮތުގައި އެމަނިކުފާނުގެ ވެރިކަމަކީ ހަރުކަށި އަދި މުޠުލަޤު ވެރިކަމެކެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ދައުރުގައި އީރާނުގެ އެތެރޭގެ އިޙުތިޖާޖުތަކާއި، ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވި އިޤްތިޞާދީ ގޮންޖެހުންތަކާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ދުނިޔެއާ އެކަހެރިވުން ފަދަ ކަންކަން ކުރިމަތިވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން ސިޔާސީ މިނިވަންކަމަށް އޮތް ހުރަސްތަކާ ގުޅިގެން އިންސާނީ ޙައްޤުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމުޢިއްޔާތަކުގެ ފާޑުކިޔުންތައްވެސް އަމާޒުވެފައިވެއެވެ.
ސަރަޙައްދީ ނުފޫޒު
ޚާމަނާއީގެ ޒަޢާމަތުގައި އީރާނުން ވަނީ މެދުއިރުމަތީގެ އެކި ޤައުމުތަކާ ގުޅުން ބަދަހިކޮށް، މަދަދުވެރިވާ ޖަމާޢަތްތައް މެދުވެރިކޮށް ސަރަޙައްދީ ނުފޫޒު ފުޅާކޮށްފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން އީރާނުގެ ޖިއޯޕޮލިޓިކަލް ބާރުގަދަވި ނަމަވެސް، އަވަށްޓެރި ޤައުމުތަކާއި ހުޅަނގުގެ ބާރުތަކާއެކު އޮތް ނުތަނަވަސްކަން އިތުރުވެގެންދިޔައެވެ.
- ވެރިކަން ބަދަލުވުން: އީރާނުގެ 'އެސެމްބްލީ އޮފް އެކްސްޕަރޓްސް' އިން އައު އެންމެ މަތީ ވެރިއަކު ކަނޑައަޅާނެއެވެ. މި ނިންމުމަކީ ކުރިއަށް އޮތް އެތައް އަހަރަކަށް އީރާނުގެ ސިޔާސީ މިސްރާބު ކަނޑައެޅިގެންދާނެ ނިންމުމެކެވެ.
- އެތެރޭގެ ހަމަޖެހުން: މަރުކަޒީ ނިޒާމެއްގައި ބާރުތައް ބަދަލުވާ ވަގުތަކީ އާންމުކޮށް ނުތަނަވަސްކަން އުފެދޭ ވަގުތެކެވެ.
- ސަރަޙައްދީ ބަދަލުތައް: އީރާނާ ގުޅުން އޮންނަ ފަރާތްތަކާއި ވާދަވެރިންވެސް، އައު ލީޑަރޝިޕަށް ބިނާކޮށް އެފަރާތްތަކުގެ ސްޓްރެޓެޖީތައް މުރާޖަޢާކުރާނެއެވެ.
- އިޤްތިޞާދީ ނަޒަރިއްޔާ: އައު ލީޑަރެއްގެ ސިޔާސަތުތަކަށް ބިނާކޮށް ބާޒާރުތަކަށާއި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކަށް ބަދަލުތަކެއް އައުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
އާޔަތުﷲ އަލީ ޚާމަނާއީ ދޫކުރައްވާފައިވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބަހުސްކުރެވޭ ތަރިކައެކެވެ. އެއްބަޔަކަށް އެމަނިކުފާނަކީ އިސްލާމީ ވެރިކަމާއި ޤައުމީ ސިޔާދަތުގެ ވަރުގަދަ ދިފާޢީ ބާރެކެވެ. އަނެއް ބަޔަކަށް އެމަނިކުފާނަކީ ސިޔާސީ ފިއްތުންތަކާއި ހުޅަނގާއެކު އޮތް ދިގުލީ ކުރިމަތިލުންތަކުގެ ރަމްޒެކެވެ.
އެމަނިކުފާނުގެ ދައުރަކީ ޒަމާނީ އީރާނުގެ ސިފަ ކަނޑައެޅިގެންދިޔަ ދައުރެކެވެ. އެމަނިކުފާނަށްފަހު އަންނަ ބަދަލުތަކުން ހަމައެކަނި އީރާނުގެ މުސްތަޤްބަލެއް ނޫނެވެ، މުޅި މެދުއިރުމަތީގެ ބާރުގެ މިނިކިރުމަށްވެސް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެއެވެ.
