3 ނޮވެމްބަރު 1988 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދިގު ތާރީހުގައި ލިޔެވިފައިވާ އެންމެ ކަޅު އަނދިރި، އަދި ހަމައެއާއެކު އެންމެ ފަޚުރުވެރި އެއް ދުވަހެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިރަށް މާލެ އަރާމު ނިންޖަކުން ހޭލަމުން ދިޔަ ފަތިހުގެ އެ ހަމަހިމޭން ވަގުތު، ފުނޑުފުނޑުވެގެން ދިޔައީ އޮޓޮމެޓިކް ބަޑިތަކުގެ ގަދަފަދަ އަޑުފައްގަނޑާއި، ބޮމާއި ގްރެނޭޑްތައް ގޮވި ބިރުވެރި އަޑުތަކުންނެވެ. ގައުމުގެ މިނިވަންކަމާއި އިސްތިގުލާލު ފޭރިގަނެ، ދިވެހި ފަސްގަނޑު އަޅުވެތިކަމުގެ އަނދިރި އަނދަވަޅަކަށް ވައްޓާލުމަށްޓަކައި، ބޭރުގެ ހަތިޔާރުއެޅި ނުރައްކާތެރި ޓެރަރިސްޓު ޖަމާއަތަކުން މާލެއަށް އަރައިގަތް ވަގުތު، ދިވެހި އުންމަތުގެ ދިފާއީ އައްޑަނައަކަށް ވެގެންދިޔައީ އުމުރުން އެންމެ 19 ނުވަތަ 20 އަހަރުގެ ޒުވާން ސިފައިންގެ ބޭކަލެކެވެ. އެއީ ހދ. ކުޅުދުއްފުށްޓަށް އުފަން، ދިވެހި ގައުމުގެ ފަޚުރުވެރި ދަރިއެއް ކަމުގައިވާ ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ހުސައިން އާދަމެވެ.
އެ ދުވަހު މުޅި ދިވެހި ދައުލަތް ނުރައްކަލުގެ ތުންފަތްމައްޗަށް ހުށަހެޅިގެން ދިޔަ ނާޒުކު ދަނޑިވަޅުގައި، ގައުމުގެ މައި މަރުކަޒު ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ ފުރާނައިން ފިދާވެވަޑައިގެން ހުސައިން އާދަމް ދެއްކެވި ހިތްވަރަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނަސްރުގެ ދުވަހުގެ އަސްލު މާނަ ކަނޑައަޅައިދިން އެންމެ ވަރުގަދަ ތަނބެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ފާހަގަކުރާ ނަސްރުގެ ދުވަހަކީ ހަމައެކަނި ބޭރުގެ ކުލީ ސިފައިންތަކެއްގެ މައްޗަށް ހޯދުނު ކާމިޔާބީއެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ މަދު ދިވެހިންތަކެއްގެ ފަރާތުން ފެނިގެންދިޔަ ބޮޑު ޚިޔާނާތާއި، ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާގެ ވަފާތެރި ދަރިން ގައުމަށްޓަކައި ވެވަޑައިގެންނެވި މަތިވެރި ގުރުބާނީގެ ދެމެދުގައި އޮތް ތަފާތު ދައްކުވައިދޭ އިބުރަތްތެރި ދުވަހެކެވެ.
ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތިކަމާއި ބޮޑު ހިޔާނާތް: ބޭރުގެ ބާރެއް ރާއްޖެއަށް ދައުވަތު ދިނުން
Advertisement
1988 ނޮވެމްބަރު 3 ގެ އުދުވާނަކީ ކުއްލިއަކަށް ހިނގައިދިޔަ ހާދިސާއެއް ނޫނެވެ. އަދި އެއީ ހަމައެކަނި ބޭރުގެ ގައުމަކުން ނުވަތަ ބޭރުގެ ބަޔަކު އަމިއްލައަށް އިސްނަގައިގެން ދިން ހަމަލާއެއްވެސް ނޫނެވެ. އޭގެ އަސްލަކީ ދިވެހި ފަސްގަނޑަށް އުފަންވި މަދު ޚާއިނުންތަކެއްގެ ހިތުގައި އުފެދުނު ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތިކަމާއި، އަމިއްލަ އެދުމުގެ ނުބައި ވިހައެވެ. މި އުދުވާނުގެ މޭސްތިރިންނަކީ ދިވެހި ވިޔަފާރިވެރިއެއް ކަމަށްވާ އަބްދުﷲ ލުތުފީ އާއި، އޭނާގެ ބައިވެރިޔާ އަހުމަދު "ސަގަރު" ނާސިރެވެ. މީގެއިތުރުން ސިއްކަ އަހުމަދު އިސްމާއީލް މަނިކު ފަދަ މަދު ބަޔަކު މި ނުރައްކާތެރި ރޭވުމުގައި ބައިވެރިވިއެވެ.
ނޮވެމްބަރު 3 ހަމަލާގެ އެންމެ އިސް އެއް މޭސްތިރި ކަމަށްވާ އަބްދުﷲ ލުތުފީ ހައްޔަރުކޮށްގެން ގެންދަނީ---
މި މީހުންގެ މައިގަނޑު އަމާޒަކަށްވީ، އޭރު ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގައި ހުންނެވި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޒު މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމްގެ ވެރިކަން ގާނޫނާ ހިލާފަށް، ބަދަލުކޮށް ވެރިކަމުގެ ބާރުތައް އަތުލުމެވެ. ފަހުން ތަހުގީގުތަކަށާއި ކޯޓުގައި ލުތުފީ އަމިއްލައަށް އިއުތިރާފުވެފައިވާ ގޮތުގައި، އޭނާ ބޭނުންވީ "ކޮންމެ ފަދަ އަގެއް ދައްކައިގެން ނަމަވެސް" ރައީސް މައުމޫންގެ ވެރިކަން ވައްޓާލާށެވެ. ޑިމޮކްރެޓިކް އަދި ސުލްހަވެރި ސިޔާސީ މަގުތައް ބަންދުވެފައިވާ ކަމަށް އަމިއްލައަށް ދައުވާކޮށް، އޭނާ އިޚްތިޔާރުކުރީ ގައުމަށް ގައްދާރުވުމުގެ ނުބައި މަގެވެ.
މި ނުބައި މަގުސަދު ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި ލުތުފީ އާއި އޭނާގެ ބައިވެރިން ގުޅުނީ އަވަށްޓެރި ސްރީލަންކާގައި ވަކިވެގަތުމަށް ހަނގުރާމަކުރަމުން ދިޔަ ތަމަޅަ ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތެއް ކަމަށްވާ ޕީޕަލްސް ލިބަރޭޝަން އޮގަނައިޒޭޝަން އޮފް ޓެމިލް އީލާމް (ޕްލޯޓް) އާއެވެ. އެ ޖަމާއަތުގެ ލީޑަރު އުމާ މަހޭޝްވަރަންއާ އެކު ވެވުނު އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ގާތްގަނޑަކަށް 80 ވަރަކަށް ތަމަޅަ ކުލީ ސިފައިންނަށް ޒަމާނީ ބަރު ހަތިޔާރާއެކު ރާއްޖެއަށް އެރުމަށް ފުރުސަތު ފަހިކޮށްދިނެވެ. ބަދަލުގައި އެމީހުންނަށް ރާއްޖޭގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތައް ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުސަތާއި، ބޮޑެތި މާލީ އިނާޔަތްތައް ދިނުމަށް ޚާއިނުން ވަދުވިއެވެ.
މި ހާއިނުންގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން، ބޭރުގެ ހަނގުރާމަވެރިން މާލެއަށް އެތެރެވީ ކަނޑުމަގުން ދެ ބޯޓެއްގައެވެ. މާލޭގެ އުތުރު ފަރާތު ފަޅުން ފައިބައިގެން އައި މި ޓެރަރިސްޓުންނަށް، މާލޭގެ މުހިންމު ސަރަހައްދުތަކާއި ދައުލަތުގެ މައި އިދާރާތައް ދައްކައި މަގުދެއްކީ ލުތުފީ އާއި އޭނާގެ ދިވެހި ބައިވެރިންނެވެ. އެމީހުންގެ މައިގަނޑު އަމާޒުތަކަކީ:
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަސްކަރީ މައި މަރުކަޒު (އެންއެސްއެސް ހެޑްކުއާޓާޒް).
- ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ރަސްމީ ގެކޮޅު (ތީމުގެ) އަދި ރައީސް ދިރިއުޅުއްވި ގެކޮޅު.
- މުވާސަލާތީ އަދި ޚަބަރުފަތުރާ މައި ވަސީލަތްތައް (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑާއި ޓެލެވިޒަން މޯލްޑިވްސް).
- މުހިންމު ވުޒާރާތަކާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ހިމެނޭ ސަރަހައްދު.
ވެރިކަމުގެ ޝާނާއި ޝައުކަތަށްޓަކައި، ކުށެއް ނެތް އަމިއްލަ އަހުންނާއި އުހުތުންގެ ގަޔަށް ވަޒަން އަރައި މަރުވެގެން ދިޔުމަކީ މި ޚާއިނުންނަށް މައްސަލައަކަށް ނުވިއެވެ. މަގުމަތިން ދިމާވި ކޮންމެ މީހަކަށް، ކުޑަކުއްޖެއް، އަންހެނެއް ބެލުމެއް ނެތި ބަޑިޖަހަމުން ދިޔަ މި އުދުވާނަކީ ދިވެހި ތާރީޚުގައި ފެނިގެންދިޔަ އެންމެ ފިނޑި، އަދި އެންމެ ނުރައްކާތެރި ގައުމީ ޚިޔާނާތެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަދުލު އިންސާފުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ފަހުން މި މީހުންގެ މައްޗަށް ޝަރީއަތް ހިންގައި، ބޮޑު ޚިޔާނާތުގެ ކުށް ސާބިތުވެ، މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅުނެވެ (ނަމަވެސް ފަހުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ހާއްސަ މައާފުގެ ދަށުން މި އަދަބު އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމަކަށް ބަދަލުކުރެވުނެވެ).
އެންއެސްއެސް މައި މަރުކަޒު ދިފާއުކުރުން: ހުސައިން އާދަމްގެ ތާރީހީ ޖިހާދު
ބޭރުގެ ކުލީ ސިފައިންނާއި ހާއިނުން ރޭވި ޕްލޭނުގެ އެންމެ މުހިންމު ބަޔަކީ އެންއެސްއެސްގެ މައި މަރުކަޒު ކުއްލި ގޮތަކަށް ހިފުމެވެ. ސަބަބަކީ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ހަތިޔާރާއި ވަޒަން ރައްކާކޮށްފައި ހުރީ އެ އިމާރާތުގެ އެތެރޭގައި ހުރި ހަތިޔާރު ގުދަނުގައި ކަމަށްވާތީއެވެ. އެ އިމާރާތް ހިފިއްޖެނަމަ، ދިވެހި ސިފައިންގެ ދިފާއީ ބާރު އެއްކޮށް ކެނޑި، މުޅި ގައުމު އެމީހުންގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށަށް ދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، އެންމެ ޒަމާނީ ބަރު ހަތިޔާރުތަކާއެކު އައި ޓެރަރިސްޓުންގެ ބޮޑު ލަޝްކަރު ފަތިހު 4:30 އެހާކަންހާއިރު މިސްރާބު ޖެހީ އެންއެސްއެސް މަރުކަޒުގެ މައި ގޭޓާ ދިމާއަށެވެ.
އެ ވަގުތު މަރުކަޒުގެ ބޭރު ގޭޓުގައި ޑިއުޓީގައި ހުންނެވީ ޕްރައިވެޓް (ފަހުން ކޯޕްރަލް) ހުސައިން އާދަމެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި އޮތީ އެންމެ އެލްއެމްޖީ (ލައިޓް މެޝިން ގަން) އެކެވެ. މެގަޒިންތަކުގައި ހުރީ މަދު ވަޒަންކޮޅެކެވެ. ކުރިމަތިން ފެންނަން ތިބީ ރޮކެޓް ޕްރޮޕެލްޑް ގްރެނޭޑް (އާރްޕީޖީ) އާއި، އޮޓޮމެޓިކް އެސޯލްޓް ރައިފަލްތަކުން ހަތިޔާރުއެޅިގެން އައި، ހަނގުރާމައިގެ ތަޖުރިބާކާރު އެތައް ދިހަ ޓެރަރިސްޓުންނެވެ. އެފަދަ ނުރައްކާތެރި އަދި މަރުގެ ކުރިމަތީގައި އާދައިގެ އިންސާނަކު ފަސްޖެހި، ފިލަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ޒުވާން ހުސައިން އާދަމް އިހްތިޔާރުކުރެއްވީ އެ މަގެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ހަނދާންކުރެއްވީ ގައުމާއި ދީނުގެ ދިފާއުގައި ވެވަޑައިގެންފައިވާ މަތިވެރި ހުވަޔެވެ.
ހަމަލާދޭން އައި މީހުން ގޭޓާ ކައިރިވި ވަގުތު، އެއްވެސް ޖެހިލުމެއް ނެތި ހުސައިން އާދަމް އޭނާގެ ބަޑިން ދުޝްމަނުންނަށް އަމާޒުކޮށް ވަރުގަދަ ރައްދެއް ދެއްވަން ފެއްޓެވިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް ކުރިމަތިވި މި ވަރުގަދަ ރައްދުގެ ސަބަބުން، މައި ގޭޓު ފޫއަޅުވާލައި އެތެރެއަށް ވަނުމަށް ކުލީ ސިފައިން ކުރި ދުވެލި މަޑުޖެހި، އެމީހުން ފަހަތަށް ޖެހެން މަޖުބޫރުވިއެވެ. ދުޝްމަނުންގެ ބަޑިތަކުގެ އަމާޒަކަށް ހުސައިން އާދަމް ހުންނެވި ކުޑަ ސެކިއުރިޓީ ބޫތު ވެގެންދިޔައެވެ. ހަތަރެސްފައިންނާއި ފާރުތަކުން ވަޒަންތައް ފުރޭނިގެން އައިސް އޭނާގެ ހަށިގަނޑަށް އެތައް ވަޒަނެއް އަރަމުން ދިޔައިރުވެސް، އެންމެ ފިޔަވަޅެއްވެސް ފަހަތަކަށް އަޅުއްވާކަށް އޭނާ ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ.
ހުސައިން އާދަމްގެ ހިތްވަރުގަދަ ދިފާއުގެ ސަބަބުން މަރުކަޒުގެ އެތެރޭގައި ތިބި ސިފައިންނަށް ލިބިގެންދިޔައީ ރަނުގެ ފުރުސަތެކެވެ. އެ ވަގުތުކޮޅުގެ ތެރޭގައި މަރުކަޒުގެ އެތެރޭގައި ތިއްބެވި ސިފައިން ހޭލައި، ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ އެލާމް އަޅައި، ހަތިޔާރު ގުދަނުން ބަޑިއާއި ވަޒަން ނަގައިގެން ދިފާއީ މަގާމުތަކަށް ދިޔުމުގެ ފުރުސަތު ތަނަވަސްވިއެވެ. މަރުކަޒުގެ އެތެރެއިން ވަޒަން ހޯދުމަށް ހުސައިން އާދަމް ތަކުރާރުކޮށް ގޮވަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް، ދުޝްމަނުންގެ ބަޑީގެ ހަމަލާތައް މައި ގޭޓަށް އަމާޒުވެފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން އިތުރު ވަޒަން އޭނާއާ ހަމައަށް ފޯރުކޮށްދެވޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ.
އަތުގައި ހުރި އެންމެ ފަހު ވަޒަން ހުސްވަންދެން، އެންމެ ފަހު ނޭވައާ ހަމައަށް ހުސައިން އާދަމް ވަނީ ދުޝްމަނުންނާ ހަނގުރާމަކުރައްވާފައެވެ. އެންމެ ފަހުން އޭނާގެ ޒުވާން ހަށިގަނޑަށް ދުޝްމަނުންގެ އެތައް ވަޒަނެއް އަރައި، އެ މާތް ފަސްގަނޑު މައްޗަށް ވެއްޓިވަޑައިގަތީ ދިވެހި ތާރީޚުގައި ދުވަހަކުވެސް ފަނޑުނުވާނޭ ފަދަ މަތިވެރި ޝަހާދަތެއްގެ ޝަރަފު ހޯއްދަވަމުންނެވެ.
ހުސައިން އާދަމް އެ ހޯއްދަވައިދެއްވި ކުޑަ ވަގުތުކޮޅަކީ މުޅި ގައުމުގެ ނަސީބު ބަދަލުކޮށްލި ވަގުތުކޮޅެވެ. އޭނާގެ ސަބަބުން މައި މަރުކަޒުގެ ގޭޓުތައް ބަންދުކުރެވި، އެތެރެއިން ސިފައިން ވަރުގަދަ ރައްދު ހަމަލާތަކެއް ދޭން ފެށިއެވެ. މުޅި ދުވަހު ސިފައިންގެ މައި މަރުކަޒު ހިފުމަށް ޓެރަރިސްޓުން ކުރި އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ކާމިޔާބެއް ނުވިއެވެ.
ނޮވެމްބަރު 3 ގެ ހަމަލާތަކަށް ފަހު ސިފައިންގޭގެ ހާލަތު---
3 ނޮވެމްބަރުގެ މި ބިރުވެރި އުދުވާނުގައި ދިވެހި އުންމަތުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑު އަގެއް ދައްކަން ޖެހިފައެވެ. ދުޝްމަނުންގެ ރަހުމެއް ނެތް ވަޒަންތަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ 19 ދަރިއަކު ވަނީ މި ފަސްގަނޑަށް ޝަހީދުވެފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:
- ގައުމީ ވާޖިބު އަދާކުރައްވަމުން ގެންދަވަނިކޮށް ޝަހީދުވި ސިފައިންގެ 8 ބޭކަލުން.
- މަގުމައްޗަށް ނުކުމެ އުޅެނިކޮށާއި ގޭގޭގެ ތެރޭގައި ތިއްބައި ހަމަލާ އަމާޒުވެގެން މަރުވި ކުށެއް ނެތް އާންމު ރައްޔިތުންގެ 11 މީހުން.
މީގެ އިތުރުން އެތައް ބަޔަކު ޒަހަމްވެ، އިމާރާތްތަކަށާއި މުދަލަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ސިފައިންގެ ހިތްވަރާއެކު ދެއްވި ރައްދުގެ ސަބަބުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޒު މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމް ސަލާމަތްތެރި ރައްކާތެރި ތަނަކަށް ބަދަލުކުރެވި، ސަރުކާރުގެ ކޮންޓްރޯލް ގެއްލިގެން ދިޔަނުދީ ހިފެހެއްޓުނެވެ. މިއީ މުޅި ބަޣާވާތް އެއްކޮށް ފެއިލްވެގެން ދިޔުމަށް މެދުވެރިވި އެންމެ މައިގަނޑު ސަބަބެވެ.
ބައިނަލްއަގުވާމީ އެހީތެރިކަން: އޮޕަރޭޝަން ކެކްޓަސް
ދިވެހި ސަރުކާރުން ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުގެ އެހީތެރިކަމަށް އެދުމުން، އެންމެ އަވަހަށް އިޖާބަދިނީ އަވަށްޓެރި އިންޑިއާއިންނެވެ. އިންޑިއާ ސަރުކާރުން "އޮޕަރޭޝަން ކެކްޓަސް" ގެ ނަމުގައި ހިންގި ޚާއްސަ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނުގެ ދަށުން، އެ ގައުމުގެ ޕެރަޝޫޓް ރެޖިމެންޓުގެ ސިފައިންނާއެކު އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓުތައް 3 ނޮވެމްބަރުގެ ރޭގަނޑުގެ ވަގުތެއްގައި ހުޅުލޭ ވައިގެ ބަނދަރަށް ޖެއްސިއެވެ.
އިންޑިއާ ސިފައިން ހުޅުލެއިން މާލެއަށް ފައިބައި، މާލޭގެ މުހިންމު ސަރަހައްދުތަކުގެ ކޮންޓްރޯލް ނެގިއެވެ. އިންޑިއާ ސިފައިން އައުމުގެ ޚަބަރު ލިބުމާއެކު، ބަލިކަށިވެފައި ތިބި ޓެރަރިސްޓުންނާއި ލުތުފީ އިސްވެ ތިބި ޚާއިނުން، އެމްވީ ޕްރޮގްރެސް ލައިޓް ނަމަކަށް ކިޔާ ދިވެހި މުދާ އުފުލާ ބޯޓެއް ހައިޖެކްކޮށްގެން ފިލަން ދުއްވައިގަތެވެ. އެމީހުން ފިލަން ދިޔައީ ދިވެހި ދައުލަތުގެ ބައެއް އިސްވެރިންނާއި އާންމުން ހިމެނޭހެން ގިނަ އަދަދެއްގެ ރަހީނުންނާއެކުގައެވެ.
އިންޑިއާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ މަނަވަރުތަކުން އެ ބޯޓު ފަހާދުވެ، ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުން ބޯޓު ހުއްޓުވައި، ޓެރަރިސްޓުން އަތުލައިގަތެވެ. އެ ހާދިސާގައި ބައެއް ރަހީނުންގެ ފުރާނަ ގެއްލުނު ނަމަވެސް، ގިނަ ބަޔަކު ސަލާމަތްކުރެވި، ޓެރަރިސްޓުންނާއި ޚާއިނުން ހައްޔަރުކޮށްގެން އަނބުރާ މާލެ ގެނެވުނެވެ.
އިންޑިއާ ސިފައިންގެ އެހީތެރިކަމަކީ ޝައްކެއްނެތް ގޮތުގައި މި އޮޕަރޭޝަން ނިންމުމަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ބާރެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ތާރީހީ ހަގީގަތަކީ، އިންޑިއާ ސިފައިން މާލެ އައުމާ ހަމައަށް، ދިގު 14 ގަޑިއިރު ވަންދެން، ދުޝްމަނުންގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގައުމު ދިޔަނުދީ ހިފަހައްޓައިދިނީ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލެޔާއި، ޚާއްސަކޮށް ހުސައިން އާދަމް ދެއްކެވި ފަސްޖެހުމެއް ނެތް ހިތްވަރެވެ. އޭނާ އެ ފުރުސަތު ހޯއްދަވައި ނުދެއްވިނަމަ، އިންޑިއާ ސިފައިން އަންނަންވާއިރަށް މުޅި ވެރިކަން އޮންނާނީ ބަޣާވާތްކުރި މީހުންގެ އަތްދަށުގައެވެ.
ނަސްރުގެ ދުވަހުގެ އިބުރަތާއި މާނަ
ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަސް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފާހަގަކުރަނީ "ނަސްރުގެ ދުވަސް" ނުވަތަ "ވިކްޓަރީ ޑޭ" ގެ ގޮތުގައެވެ. މި ދުވަހަކީ ހަމައެކަނި އީދެއް ފަދައިން އުފާފާޅުކުރަން އޮތް ދުވަހެއް ނޫނެވެ. މިއީ ފުން ވިސްނުމަކުން ވިސްނައި، ބޮޑު އިބުރަތެއް ހާސިލުކުރަންޖެހޭ ދުވަހެކެވެ.
މި ދުވަސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަސްކޮށްދެނީ ދެ ފިލާވަޅެކެވެ:
- ހިޔާނާތުގެ ހިތި ނަތީޖާ: މަދު ދިވެހިންތަކެއްގެ ހިތުގައި އުފެދުނު ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތިކަމާއި، ޒާތީ ހަސަދައިގެ ސަބަބުން، މުޅި ގައުމު ބޭރުގެ ކުލީ ސިފައިންގެ ކުރިމައްޗަށް ވިއްކާލިއެވެ. މިއީ ގައުމަށް ޣައްދާރުވުމަކީ ކިހާ ނުރައްކާތެރި، އަދި ކިހާ ފިނޑި އަމަލެއްކަން އަންގައިދޭ ދިރިހުރި މިސާލެކެވެ. އަމިއްލަ އެދުމަށްޓަކައި ގައުމުގެ ސިޔާދަތާއި މިނިވަންކަން ގުރުބާންކޮށްލުމަކީ ދުވަހަކުވެސް ތާރީޚު މައާފުކުރާނެ ކަމެއް ނޫންކަން މި ދުވަހުން ހަނދާންކޮށްދެއެވެ.
- އަސްކަރީ ވަފާތެރިކަމާއި ގައުމީ ލޯބި: އަނެއްކޮޅުން ފެނިގެންދިޔައީ އަސްކަރިއްޔާގެ ބަޠަލުން ދެއްކެވި ސާބިތުކަމެވެ. އެންމެ ޒުވާން، އާދައިގެ ރޭންކެއްގެ ސިފައިންގެ މީހަކުވެސް، ގައުމާއި ދީނަށްޓަކައި އެންމެ ފަހު ތިއްކާ ހަމައަށް ލޭ އޮހޮރުވާލަން ތައްޔާރަށް ހުރި މަންޒަރެވެ. ހުސައިން އާދަމް ފަދަ ބޭކަލުންގެ އަމަލުތަކުން ސާބިތުކޮށްދިނީ، ގައުމެއްގެ އަސްލު ބާރަކީ ހަތިޔާރުގެ ގިނަކަމެއް ނޫން ކަމާއި، އެއީ ހިތުގައި އޮންނަ އިޚްލާސްތެރިކަމާއި ގައުމީ ލޯބި ކަމެވެ.
ޝަހީދު ހުސައިން އާދަމްގެ އަގުވަޒަންކުރުން
ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ހުސައިން އާދަމްގެ މަތިވެރި ގުރުބާނީގެ އަގު، ދިވެހި ދައުލަތުންނާއި ރައްޔިތުން ވަނީ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގައި ވަޒަންކޮށްފައެވެ. އޭނާ ޝަހީދުވުމާ ގުޅިގެން، އޭނާގެ އަސްކަރީ ރޭންކް ޕްރައިވެޓުން ކޯޕްރަލްގެ ދަރަޖައަށް މަރުގެ ފަހުން ޕްރޮމޯޓްކުރެވުނެވެ. މީގެއިތުރުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިއްޒަތްތެރި ގައުމީ ޖިހާދުގެ މެޑަލް އޭނާއަށް އެރުވުނެވެ.
ޝަހީދު ހުސައިން އާދަމް ބިލްޑިންގ. / ފޮޓޯ: ޚުލާސާ
އޭނާގެ ހަނދާންތައް ދިރިދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ދިވެހި ފުލުހުންގެ މައި މަރުކަޒަށް "ޝަހީދު ހުސައިން އާދަމް ބިލްޑިންގ" ގެ ނަން ދެވިފައިވާއިރު، އޭނާގެ އުފަން ރަށް ހދ. ކުޅުދުއްފުށީގެ އެކި ތަންތަނަށްވެސް އޭނާގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވެއެވެ. އަދި ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާގެ ތާރީޚުގައި އަބަދުވެސް ކިޔަވައިދެވޭ އަސްކަރީ އަހުލާގާއި ހިތްވަރުގެ އެންމެ މަތީ ނަމޫނާއަކީ ޝަހީދު ހުސައިން އާދަމެވެ. ސްކޫލްތަކުގެ މަންހަޖުތަކުގައާއި ތާރީޚީ ފޮތްތަކުގައި އޭނާގެ ވާހަކަ ލިޔެވި، އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް އޭނާގެ ގައުމީ ޖިހާދު ދަނީ ފޯރުކޮށްދެވެމުންނެވެ.
ދުވަހަކުވެސް ފަނޑުނުވާނެ ހަނދާނެއް
3 ނޮވެމްބަރު 1988 ގެ އެ ފަތިހު، އެންއެސްއެސް މައި މަރުކަޒުގެ ގޭޓު ކުރިމަތީގައި ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ހުސައިން އާދަމް ދެއްކެވި ހިތްވަރަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމުގެ ތާރީޚުގައި ރަން އަކުރުން ލިޔެވިފައިވާ ބާބެކެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން މިނިވަންކަމާއި އަމާންކަމާއެކު ދިރިއުޅެމުން މިދަނީ އެ ދުވަހު އޭނާއާއި، އެހެނިހެން ސިފައިންނާއި އާންމު ރައްޔިތުން ވެވަޑައިގެންނެވި މަތިވެރި ގުރުބާނީގެ ސަބަބުންނެވެ.
އެ ދުވަހު ހާއިނުން ދެއްކި ނުބައި ގައްދާރުކަމުގެ ކުރިމަތީގައި، ހުސައިން އާދަމް ދެއްކެވި ސާބިތުކަމަކީ ކޮންމެ ދިވެހި ދަރިއެއްގެ ހިތުގައިވެސް ބިންވަޅު ނެގިފައި އޮންނަންޖެހޭ ފަޚުރުވެރި ސިފައެކެވެ. ދިވެހި ގައުމު ދެމިއޮތްހާ ހިނދަކު، އަދި ނަސްރުގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ހުސައިން އާދަމްގެ ނަންފުޅު ވިދާ ބަބުޅަމުންދާނީ މިނިވަންކަމާއި، ވަފާތެރިކަމާއި، ގައުމީ ޖިހާދުގެ ދިރިހުރި ނިޝާނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މާތް ﷲ އެ މަތިވެރި ޝަހީދުންގެ ފުރާނަފުޅުތަކަށް ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިއުމަތް މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ. އާމީން.
