1983 ވަނަ އަހަރަށް ފަހު މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ހިނގި އެންމެ ހިތްދަތި، އަދި ހިތާމަވެރި ޑައިވިންގ ހާދިސާ އަކީ ރާއްޖޭގެ ވ.އަތޮޅު ކަނޑު އަޑީގައި އިޓަލީގެ ފަސްމީހުން މަރުވި ހާދިސާއެވެ. މި ހާދިސާގައި މަރުވި މީހުންގެ ތެރޭގައި ދުނިޔޭގެ އެތައް ބައެއްގެ ލޯބި ލިބިފައިވާ ޔުނިވާސިޓީ ޕްރޮފެސަރަކާއި އޭނާގެ ޒުވާން އަންހެން ދަރިފުޅު ވެސް ހިމެނެއެވެ.

ވ. އަތޮޅުގެ 50-60 މީޓަރު އަޑިން މި މީހުން ހޯދުމަށްޓަކައި ހުރިހާ އާލާތްތައް ބޭނުން ކޮށްގެން ސަރުކާރުން ގެންދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާގައި މެރިން ސައެންސަށް ލޯބިކުރާ “މުޖުތަމަޢު” ސިއްސައިގެން ދިޔައީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޖެނޯއާ އިން ނެރުނު ބަޔާނަކުންނެވެ. އެއީ އެ ޔުނިވާސިޓީގެ ޕްރޮފެސަރާއި، ޕްރޮފެސަރުގެ އަންހެން ދަރި ވެސް މަރުވުމުންނެވެ.

ހާދިސާގައި މަރުވި މީހުން:

1. މޮނިކާ މޮންޓެފަލްކޯން، 52އ – އެސޯސިއޭޓް ޕްރޮފެސަރ އޮފް އިކޮލޮޖީ އެންޑް މެރިން ބަޔޮލޮޖިސްޓް
2. ޖިއޮޖިއާ ސޮމާކަލް، 22އ – ބަޔޯމެޑިކަލް އިންޖިނިއަރު އަދި މޮނިކާގެ ދަރިކަނބަލުން.
3. މުރިއެލް އޮޑެނިނޯ، 31އ – ރިސާޗަރ އަދި މެރިން އިކޯލޮޖިސްޓް
4. ފެޑެރިކޯ ގުއަލްޓިއޭރީ، 31އ – މެރިން ބަޔޮލޮޖިސްޓެއް އަދި ޑައިވަރެއް
5. ޖިއަންލޫކާ ބެނެޑެޓީ – ޑައިވިން އިންސްޓްރަކްޓަރ

މި ހާދިސާގައި މަރުވި މޮނިކާ އަކީ ރާއްޖެ އަށް އެހީތެރިވެދީފައިވާ ޕްރޮފެސަރެކެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގެ ކަނޑުއަޑީގެ ދިރާސާތައް ކޮށްގެންނެވެ.

ރާއްޖޭގައި އޭނާ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ކުރި ދިރާސާ ތަކަކީ މުރަކަ އާއި ފަރުތަކާއި މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކެވެ. 1997 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2019 އާއި ދެމެދު ތަކުރާރުކޮށް ރާއްޖޭގެ މުރަކަ ހުދުވާ މައްސަލައިގައި އޭނާ ވަނީ ދިރާސާތައް ހަދާފައެވެ. އަދި ފަރުތަކަށް ގެއްލުން ލިބުނު ގޮތާއި އެއާއި ގުޅުން ހުރި އެތައް ކަމެއް ހިމެނޭ ދިރާސާއެއް 2020 ވަނަ އަހަރު މޮނިކާ ވަނީ ޝާއިޢު ކޮށްފައެވެ. މީގެ އިތުރުން 2023 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ ބަޔޯޑައިވަރސިޓީ ހިމާޔަތްކުރުމާއި ހަލާކުވެ ވީރާނާވެ މަރުވަމުންދާ ފަރުތައް ޙިމާޔަތް ކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި އެކި ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެވެ. މީގެ އިތުރުން 2024 ވަނަ އަހަރު ރައްޖޭގެ އުތުރުގެ ފަރުތައް މަރުވާތީ ދިރާސާކޮށް، ފަރުތަކުގެ ދިރުން ރަނގަޅު ކުރުމަށް ހެދި ދިރާސާތަކުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި މިދިޔަ 2025 ވަނަ އަހަރު ގްރޭޓަރ މާލޭ ކަނެކްޓިވިޓީ ޕްރޮޖެކްޓާ ގުޅުންހުރި ދިރާސާތަކެއް ކޯ-އޮތޯރ ކޮށް، ވިލިމާލެ ކައިރީގައި އިންދި މުރަކަތައް ދިރާސާކޮށް، މޮނިޓަރ ކޮށްފައިވެއެވެ.

އެހެންކަމުން، ދެކަފިވެފައިވާ ކަމަށް ކިޔައި އުޅޭ ވ. އަތޮޅުގެ އަޑީގައިވާ ބޮޑު ހޮހޮޅައިގައި މަރުވި ޕްރޮފެސަރު މޮންޓެފަލްކޯނޭ އަކީ ރާއްޖެ އާއި ގުޅުން ހުރި މިފަދަ ދިރާސާތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ކަނޑުގެ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމާއި މުރަކަ ދިރާސާތަކުގެ ދާއިރާއިން ކުރި މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން ބައިނަލްއަގްވާމީ ގޮތުން ވެސް އިހުތިރާމް ލިބިގެންވާ ފަރާތެއް ކަން ތާރީކަށް ޓަކައި ލިޔެލަން ޖެހެއެވެ.

ކޮންމެޔަކަސް، މަރަކީ އޭގެ ޙަޤީޤަތެއް އެއްވެސް މީހަކަށް އެނގޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.