ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންމެ އާއިލާއެއްގެ ދިރިއުޅުމަށް ބެލިކަމުގައި ވިޔަސް، މަސްތުވާތަކެތީގެ ހިތްދަތި އަސަރު ނުފޯރާ އެންމެ އާއިލާއެއްވެސް މިއަދު ރާއްޖޭގައި މަދުވާނެއެވެ. ޒުވާން ޖީލުތަކުގެ އުއްމީދުތައް ވިއްސިވިހާލިވެ، މުޖުތަމައުގެ އިޖުތިމާއީ ފޭރާން ވީދި، ކުށްކުރުން އާންމުވެފައިވާ މި ނުރައްކާތެރި ދަނޑިވަޅުގައި، ދިވެހި ސަރުކާރުން މިއަދު ވަނީ ތާރީހީ އަދި ނުހަނު ހަރުކަށި ނިންމުމެއް ނިންމަވާފައެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަށް މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރާ މީހުންނާއި، އޭގެ ބޮޑެތި ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތްތަކަށް މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅޭ ގޮތަށް މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ގާނޫނަށް ގެނައި އިސްލާހުތަކަށް މިއަދުން ފެށިގެން އަމަލުކުރަން ފެށުމަކީ، ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި އެޅުނު އެންމެ އުއްމީދީ ފިޔަވަޅެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ގާނޫނީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާ އާއި ދެކޮޅަށް އެޅުނު އެންމެ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުކަން ކަށަވަރެވެ.
ގާނޫނީ އިސްލާހުތަކާއި އޭގެ ތަފުސީލު
މި އިސްލާހަކީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ތިންވަނަ ދުވަހު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށް، އޭގެ ތިންދުވަސް ފަހުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ތަސްދީގު ކުރެއްވި ގާނޫނެކެވެ. ގާނޫނު ތަސްދީގު ކުރާތާ ތިންމަސްދުވަސް ހަމަވުމުން އަމަލުކުރަން ފަށަން ޖެހޭތީ، އެ މުއްދަތު މިއަދަށް ހަމަވެ، ގާނޫނު މިވަނީ ތަންފީޒީ މަރުހަލާ އަށް އައިސްފައެވެ.
އަލަށް އަމަލު ކުރަން ފެށި އުސޫލު ތަކުގައި ވާގޮތުން، ގިނަ އަދަދެއްގެ މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރާ ނުވަތަ އޭގެ ވިޔަފާރި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ކުރާ މީހުންގެ މައްޗަށް މަރުގެ އަދަބު އިއްވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި އަދަބަކީ އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ދެވޭ އަދަބެއްކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، މަރުގެ އަދަބު އިއްވޭނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އެ މައްސަލައެއް ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުގެ އިއްތިފާގުން އެގޮތަށް ނިންމުމުންނެވެ. ފަނޑިޔާރުންގެ މެދުގައި އިއްތިފާގު ނުވެވިއްޖެ ހާލަތެއްގައި، ކުށްވެރިޔާގެ މައްޗަށް އިއްވާނީ އުމުރަށް ޖަލަށްލުމާއެކު 100,000 ރުފިޔާ އާއި 10 މިލިއަން ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމުގެ އަދަބެވެ.
މަރުގެ އަދަބު ދިނުމަށް ގާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކަކީ:
- 350 ގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ކެނަބިސް.
- 250 ގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ޑައިމޯފިން.
- އެހެން ބާވަތެއްގެ މަސްތުވާ އެއްޗެއްނަމަ 100 ގްރާމަށް ވުރެ ގިނަ މިންވަރު.
މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖެއަށް މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރާ ފަރާތްތަކަށްވެސް މި އަދަބު ދިނުމުގެ އިހްތިޔާރު ގާނޫނުން ވަނީ ފަނޑިޔާރުންނަށް ދީފައެވެ. މި އިސްލާހުތައް ގެނައުމުގެ ކުރިން، މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ގާނޫނުގެ ދަށުން ދެވޭ އެންމެ ބޮޑު އަދަބަކީ 25 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް ނުވަތަ އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމާއެކު ބޮޑު އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރު މިވަނީ އެއަށްވުރެ މާ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކެއް ތައާރަފު ކުރެވިފައެވެ.
ބައިނަލްއަގްވާމީ ފިއްތުންތަކާއި ސަރުކާރުގެ ސާބިތުކަން
މި ހަރުކަށި ގާނޫނާ ގުޅިގެން ބޭރުގެ ބައެއް ޖަމިއްޔާތަކުންނާއި ރާއްޖޭގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ބައެއް ފަރާތްތަކުން ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފަ އެވެ. އެމްނެސްޓީ އިންޓަނޭޝަނަލް ހިމެނޭ ގޮތަށް ނުވަ ޖަމިއްޔާއަކުން ސަރުކާރަށް ގޮވާލާފައިވަނީ މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅޭ ގޮތަށް ގާނޫނަށް އިސްލާހު ނުގެނައުމަށެވެ. މި ޖަމިއްޔާތަކުގެ ތެރޭގައި، އިސްލާމްދީނަށް ފުރައްސާރަކޮށް، ގަދަރާއި އިއްޒަތް ގެއްލޭ ގޮތަށް ނެރުނު ރިޕޯޓަކާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގައި އުވާލާފައިވާ ޖަމިއްޔާ މޯލްޑިވިއަން ޑިމޮކްރަސީ ނެޓްވޯކް (އެމްޑީއެން) ވެސް ހިމެނެއެވެ.
މި ޖަމިއްޔާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށަށް މަރުގެ އަދަބު ދިނުމަކީ ބައިނަލްއަގްވާމީ ގާނޫނުތަކާއި މިންގަނޑުތަކާ ހިލާފު ކަމެކެވެ. އެމީހުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި 113 ގައުމަކުން މިހާރުވެސް މަރުގެ އަދަބު އުވާލާފައިވާއިރު، މަރުގެ އަދަބަކީ ކުށްކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ހާއްސަ ނުފޫޒެއް ފޯރުވޭ އެއްޗެއްކަން ސާބިތުކޮށްދޭ އެއްވެސް ހެއްކެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް، ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ވިސްނުމަކީ ބޭރުގެ ޖަމިއްޔާތަކުގެ ރުހުމަށް ވުރެ، ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތާއި ދިވެހި ޒުވާނުންގެ މުސްތަގުބަލު މާ މުހިންމު ކަމެވެ. ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ވަނީ މިފަދަ ބޭރުގެ ފިއްތުންތަކަށް ބެލުމެއްނެތި، އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާއި ގައުމީ މަސްލަހަތު އިސްކޮށް، މި ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކާއެކު ކުރިއަށް ދިއުމަށް ނިންމަވާފައެވެ.
ދުނިޔޭގެ ހާލަތާއި މަރުގެ އަދަބުގެ ނަތީޖާ
'ހާމް ރިޑަކްޝަން އިންޓަނޭޝަނަލް' ގެ ރިޕޯޓުތަކަށް ބަލާއިރު، 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް 34 ގައުމެއްގައި މަސްތުވާތަކެތީގެ ކުށްތަކަށް މަރުގެ އަދަބު ދެއެވެ. 2023 ވަނަ އަހަރު އެކަނިވެސް މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަތަކުގައި މަދުވެގެން 467 މީހުން މަރާފައިވެ އެވެ. މިކަން އެންމެ ބޮޑަށް ކުރާ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ޗައިނާ، އީރާން، ކުވައިތު، ސައުދީ އަރަބިއްޔާ އަދި ސިންގަޕޫރު ހިމެނެއެވެ.
ހާއްސަކޮށް ސިންގަޕޫރު ފަދަ ގައުމުތަކަށް ބަލާއިރު، އެ ގައުމުގައި ގެންގުޅޭ ހަރުކަށި "ޒީރޯ ޓޮލަރެންސް" ސިޔާސަތުގެ ސަބަބުން މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގައި ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކެއް ވަނީ ހޯދާފައެވެ. މަރުގެ އަދަބަކީ ކުށްވެރިންނަށް ދެވޭ ވަރުގަދަ އިންޒާރެކެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އަދަބެއް ނޫނެވެ. މިއީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކޮށްގެން ފައިދާ ހޯދަން އުޅޭ މީހުންނަށް، އެމީހުން ކުރާ މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއަކީ އަމިއްލަ ފުރާނަ ގެއްލުންކަން އަންގައިދޭ ވަރުގަދަ ހުރަހެކެވެ.
ޖީލު ސަލާމަތްކުރުމުގެ މުހިންމުކަން
މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް ސަރުކާރުން މި ގެންގުޅޭ ހަރުކަށި ސިޔާސަތުގެ އަސްލު ބޭނުމަކީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ބޮޑެތި ވިޔަފާރިކުރާ ނެޓްވޯކްތައް ރޫޅާލުމެވެ. ރާއްޖެއަށް މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރާ ދޮރުތައް ބަންދުކޮށް، އެ ވިޔަފާރިކުރާ މީހުންނަށް އެންމެ ހަރުކަށި އަދަބު ދިނުމަކީ، މުޖުތަމައަށް އޭގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވަމުންދާ ނުރައްކާތައް ކުޑަކޮށް، އާންމު ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި މަގެވެ.
އަހަރުމެންގެ ޖީލު މިއަދު އޮތީ ނުރައްކަލެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ސްކޫލް ކުދިންނާއި، ޒުވާނުން މި ވަބާގައި ޖެހި، ގައުމުގެ އުފެއްދުންތެރިކަން ދަނީ ދަށްވަމުންނެވެ. އާއިލާތައް ރޫޅި، ކުށްކުރުން އިތުރުވެ، މުޅި މުޖުތަމައު މިވަނީ ބިރުވެރިކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. އެހެންކަމުން، މި ނުރައްކާތެރި ހާލަތުން ގައުމު ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި، ހަމައެކަނި ނަސޭހަތާއި ކުދި އަދަބުތަކުން ނުފުދޭނެކަން މިއަދު މިވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ. ސަރުކާރުގެ މި ފިޔަވަޅަކީ މި ބިރުވެރިކަމަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދުމަށް އެޅުނު ވަރުގަދަ ބިންގަލެކެވެ.
މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް ސަރުކާރުން ގެންގުޅޭ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅަކީ، އަހަރުމެންގެ ޖީލު ސަލާމަތްކޮށްދިނުމަށް އެޅުނު ވަރަށް މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. ބޭރުގެ އެކި ޖަމިއްޔާތަކުން ކިތަންމެ ވަރަކަށް ފާޑުކިޔަސް، ދިވެހި ގައުމުގެ ހާލަތު އެންމެ ރަނގަޅަށް އެނގޭނީ ދިވެހިންނަށެވެ. ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒުގެ އަދި އެމަނިކުފާނުގެ ސަރުކާރުން މި ދެއްކެވި ހިތްވަރާއި ސާބިތުކަމަކީ، ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލަށް ޓަކައި ވެވުނު ވަރަށް ބޮޑު ގުރުބާނީއެކެވެ. މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ދެވޭ މަރުގެ އަދަބަކީ، ހާސް އާއިލާތަކެއްގެ ކަރުނަ ހިއްކައިދީ، އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް އަމާން ރާއްޖެއެއް ހޯދައިދިނުމަށް އެޅޭ އެންމެ ފައިދާހުރި ފިޔަވަޅެވެ. މި ގާނޫނަށް ފުރިހަމައަށް އަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، ރާއްޖެއަކީ މަސްތުވާތަކެތިން ސަލާމަތްވެފައިވާ، އަމާން އަދި އުފާވެރި މުޖުތަމައަކަށް ވެގެންދާނެ ކަމީ ކޮންމެ ދިވެހި ރައްޔިތެއްގެވެސް މިއަދުގެ އުއްމީދެވެ.
