އިސްރާއީލާއި ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލައިގެ އަސްލަކީ 19 ވަނަ ގަރުނުގެ ފަހުކޮޅު އަދި 20 ވަނަ ގަރުނުގެ ކުރީކޮޅު ޔަހޫދީންނާއި އަރަބިން ވެސް އެއް ސަރަހައްދެއްގައި ގައުމީ އަމިއްލަ ނިންމުމެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރި ދުވަސްވަރެވެ. 1947 ވަނަ އަހަރު އދ. އިން ފަލަސްތީނުގެ ބިމުގައި އިސްރާއީލަށް ޖާގަ ދިނުމަށް ނިންމުމާއި އޭގެ ފަހުން 1967 ވަނަ އަހަރުގެ ހަ ދުވަހުގެ ހަނގުރާމައާއި 1973 ވަނަ އަހަރުގެ ޔޮމް ކިޕޫރު ހަނގުރާމަ ހިމެނޭ ގޮތަށް ކުރިމަތިވި ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން އިސްރާއީލުން ހުޅަނގު އައްސޭރިއާއި ޣައްޒާ އަދި އިރުމަތީ ގުދުސް ހިފެހެއްޓިއެވެ. 1990 ގެ އަހަރުތަކުގައި އޮސްލޯ އެއްބަސްވުންތައް ފަދަ ސުލްހަވެރިކަމުގެ މަސައްކަތްތައް ތަކުރާރުކޮށް ހުއްޓިފައިވަނީ ކުރިއަށް އޮތް އަނިޔާތަކާއި، އާބާދީތައް ފުޅާކުރުމާއި، ސިޔާސީ ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ޣައްޒާގައި ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ހާލަތު ގޯސްވެ، ފަލަސްތީނުގެ ސަރަހައްދުތަކާ ގުޅޭ ގޮތުން އިސްރާއީލުން ގެންގުޅޭ ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް އުފެދިފައިވެ އެވެ. މިއަދު މި ކޯޅުން ހައްލު ނުކުރެވި މައްސަލަ ދުވަހުން ދުވަހަށް ގޯސްވެ ޣައްޒާގެ ހާލަތަކީ މިވަގުތު ދުނިޔޭގައި ހިނގަމުންދާ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހާދިސާއެވެ. ނަސްލެއް ނައްތާލަމުން ދާކަމީ މުޅި ދުނިޔެވެސް ދަންނަ ކަމެކެވެ. 

އދ.ގެ ރެކޯޑުތަކުން މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 40،000 އަށް އަރާފައިވާއިރު ހިތާމައަކީ މަރާލާފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ގިނައީ އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންނެވެ. މަރުވެފައިވާ ކޮންމެ ފިރިހެނަކީ ހަނގުރާމަވެރިއެއް ނޫނެވެ. ފާއިތުވި ނުވަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައިވާތީ، އިސްރާއީލުން ވަނީ އެކަން ހަމާސްގެ ބޮލުގައި އަޅުވާފައެވެ. ހަގީގީ މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު ރަސްމީ އަދަދުތަކަށް ވުރެ މާ ގިނަވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ބައިޑެންގެ ވެރިކަމުގައި ވެސް ގަބޫލުކުރާ ހަގީގަތަކީ މިއީއެވެ. މަރުވެފައިވާ ގިނަ މީހުން އަދިވެސް ތިބީ އިސްރާއީލުގެ ސިފައިންގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ ވަގުތީ ތަންތަނުގައި ކުނިވެފައެވެ.

އިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ވަނީ މި ނަސްލު ނައްތާލުމަށް އިސްރާއީލުން ހިންގަމުންދާ ޖަރީމާއާ ގުޅޭގޮތުން އެތައް ވާހަކައެއް ދައްކަވާފައެވެ. ވެސްޓް ޕޮއިންޓްގެ އާބަން ވާފެއާ ސްޓަޑީޒް ޕްރޮގްރާމްގެ ޗެއާމަން ކާނަލް ޖޯން ސްޕެންސަރ އާއި ހަވާލާދީ ނަތަންޔާހޫ ވިދާޅުވީ ފަލަސްތީނުގެ އާންމު ރައްޔިތުންނާއި އެމީހުންގެ ގެދޮރުތައް ރައްކާތެރި ކުރުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް މަސައްކަތް ކޮށްފައިވާނެއެވެ. އަދިވެސް އިސްރާއީލުން ތިބީ އެގޮތުގައި ކަމަށާ މަދަނީންނަށް ލިބުނު ގެއްލުންތަކަކީ ހަމާސް ޖަމާއަތުން އެމީހުންގެ ރައްޔިތުން ދިރިއުޅޭ ތަންތަނުގެ ތެރޭގައި ތިބެގެން ހަމަލާ ދޭތީ އެތަންތަނަށް އަމާޒުވާ ހަމަލާތަކެވެ. އަދި އެކަމުގެ ޒިންމާ ނަގަން ޖެހޭނީ ހަމާސް އިން ކަމަށް ނަތަންޔާހޫ ބުނެއެވެ. އަދި ތާރީހުގައި ވެސް އިސްރާއީލުން މަދަނީންނަށް ގެއްލުން ނުދިނުމަށް ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައިވާ ކަމަށް އެމެރިކާގެ ކޮންގްރެސްގައި ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ބުނެފައި ވެއެވެ.

ހަގީގަތުގައި އިސްރާއީލުން އަންނަނީ ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހަމަލާތައް ދެމުންނެވެ. އިންސާނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އިސްރާއީލުން ހުރަސް އެޅުމާއި އެހީގެ ގާފިލާތަކަށް ދޭ ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން އދ. އޭޕްރީލް މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހު ވޯލްޑް ސެންޓްރަލް ކިޗަންގެ އެހީ ގާފިލާއަށް އިސްރާއީލުން ދިން ސިލްސިލާ ވައިގެ ހަމަލާތަކުގައި ހަތް މަސައްކަތްތެރިއަކު މަރުވެފައިވާކަން ފާހަގަކޮށްފައި ވެއެވެ. އަދި މިކަމުގެ ސަބަބުން އެހީދޭ ބޮޑެތި ޖަމާއަތްތަކުގެ އޮޕަރޭޝަންތައް ހުއްޓުމަކަށް އައިސްފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެ އެވެ. ވޯލްޑް ފުޑް ޕްރޮގްރާމްގެ އޮޕަރޭޝަންތައް ވެސް ހުއްޓާލީ ޖޫން މަހު އިސްރާއީލުން ދެ ގުދަނަކަށް ހަމަލާދީ ފަލަސްތީނުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 300 މީހުން މަރާލުމާއި ގުޅިގެންނެވެ.

މެއި މަހު އިސްރާއީލުން ފަލަސްތީނު މީހުން ދިރިއުޅޭ ކޭމްޕެއްގައި އަލިފާން ރޯކޮށް، މަދުވެގެން 46 މީހުން ޝަހީދުކޮށްލިއެވެ. މީގެ ކުރިން ފެބްރުއަރީ މަހު ދިން ހަމަލާތަކުގައި މަދުވެގެން 95 އާންމުން ޝަހީދުކޮށްލިއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ގާތްގަނޑަކަށް ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުންނަކީ ކުޑަކުދިންނެވެ. އެމްނެސްޓީ އިންޓަނޭޝަނަލް އިން ވަނީ މި ހަމަލާތައް "ޣައިރު ގާނޫނީ" ކަމަށް ބުނެ، އިސްރާއީލުގެ ބާރުތަކުން ބައިނަލްއަގްވާމީ އިންސާނީ ގާނޫނަށް އަދަބު ނުލިބި ފުރައްސާރަކުރާ ކަމުގެ ހެކިތައް އިތުރުކޮށްފަ އެވެ.

"އެމެރިކާގެ ބޮޑު އަޣުލަބިއްޔަތަކުން" އިސްރާއީލުން ޣައްޒާގައި ކުރާ ހަނގުރާމައަށް ތާއީދުކުރާ ކަމަށް ނަތަންޔާހޫ ވިދާޅުވި ނަމަވެސް، ޕޯލްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެމެރިކާގެ ބޮޑު ބަޔަކު މި ކަމާ ދެކޮޅު ހަދައެވެ. 

ފަލަސްތީނުގައި ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވާއިރު، އިސްރާއީލުގެ ޖަރީމާ އަދިވެސް ދަނީ ކުރިޔަށެވެ. 40،000 މީހުން މަރުވެފައިވާކަން ކަށަވަރުވެފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ގިނައީ ކުށެއް ނެތް އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންނެވެ. އދ.އާއި އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ އެކި ޖަމިއްޔާތަކުން ވަނީ އިސްރާއީލަށް ފާޑުކިޔައި، ނިސްބަތުން ބޮޑު ބާރާއި އާންމުން ހިމާޔަތް ކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައި ނުވާ އެތައް ހާދިސާތަކެއް ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ. އިސްރާއީލުން ދަނީ ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން ކާނާއަށް ޖައްސަމުންނެވެ. ކާނެ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުލިބޭއިރު ފެންފޮދެއް ނުލިބިގެންވެސް މަރުވާ މީހުން ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ނަމަވެސް ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކުން އިސްރާއީލާއި ދެކޮޅަށް ޒިންމާދާރު ފިޔަވަޅެއް އަޅައި ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން ސަލާމަތް ކުރުމަށް އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެއެވެ. ފަލަސްތީނު ބިމަށް ގޮސް ގައްޒާގެ ރައްޔިތުން ރައްކާތެރިކުރުމަށް ބާރުގެ ބޭނުމެއްް ކުރާ ތަނެއް ނުފެނެއެވެ.