ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުތަކާއި އިސްތިގުލާލަށް ޒަމާނުއްސުރެ ވައުދުވެފައިވާ ރާއްޖޭގެ ލީޑަރުން ފަލަސްތީނާ ގުޅޭގޮތުން ގެންގުޅުއްވި މުހިންމު މަގާމުތަކުގެ ޚުލާސާ އަކަށް ބަލާލަން އެބަ ޖެހެއެވެ.
1980-1990 ގެ އަހަރުތައް: ރައީސް މައުމޫނުގެ ދުވަސްވަރު ފަލަސްތީނުގެ އަމިއްލަ ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި ރާއްޖެއިން ދިޔައީ ކެނޑިނޭޅި ތާއީދު ކުރަމުންނެވެ. އިސްރާއީލުގެ ހިސާރު ކުށްވެރިކުރި އެވެ.
Advertisement
2008: ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި ރާއްޖެއިން ވަނީ ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތާއީދުކޮށް އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރީ އަމަލުތައް ކުށްވެރި ކުރިއެވެ. ސުލްހަވެރި ގަރާރަކާއި ފަލަސްތީނަކީ އިސްތިގުލާލީ ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަތުމުގެ ބޭނުންތެރިކަމަށް އަޑުއުފުލިއެވެ.
2013: ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި ރާއްޖެއިން ފަލަސްތީނަށް ވަކާލާތު ކުރަމުން ދިޔަ އެވެ. އިސްރާއީލުގެ އަމަލުތައް ކުށްވެރިކުރިއެވެ.
2018: ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި ފަލަސްތީނަށް ރާއްޖެއިން ގެންގުޅުނު ވައުދު ތަކުރާރު ކުރިއެވެ. ފަލަސްތީނުގެ ސަރަހައްދުތަކުގައި އިސްރާއީލުން ވަޒަންވެރިވުމާއި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތައް ކުށްވެރިކޮށް، އިންސާނީ ބޭނުންތައް ހައްލުކުރުމަށް ބައިނަލްއަގްވާމީ މަސައްކަތްތަކަށް ތާއީދު ކުރިއެވެ.
މިހާރު އޮތް އޯއައިސީ ބައްދަލުވުމާއި ރާއްޖޭގެ މަޤާމު
އިއްޔެ ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ޖިއްދާގައި ބޭއްވި އޯއައިސީގެ އެގްޒެކެޓިވް ކޮމިޓީގެ ބައްދަލުވުމުގައި ރާއްޖޭގެ ފަރާތުން ފޮރިން މިނިސްޓަރ މޫސާ ޒަމީރު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެމަނިކުފާނު ވަނީ ރައީސް ޑރ.މުޙައްމަދު މުއިއްޒުގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން ދިވެހި ސަރުކާރުން ޒަމާނުއްސުރެ ފަލަސްތީނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތާއީދުކުރާކަން އަލުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. ފޮރިން މިނިސްޓަރުންގެ ފެންވަރުގައި ބޭއްވި މި ބައްދަލުވުމުގައި ބޮޑަށް އަލިއަޅުވާލާފައިވަނީ ހިފާފައިވާ ފަލަސްތީނުގެ ސަރަހައްދުތަކުގައި ހިނގަމުންދާ ދަތިތަކާއި އިސްރާއީލުން ފަލަސްތީނަށް ދެމުންދާ ހަމަލާތަކަށެވެ.
ދިވެހީންގެ އަޑު މޫސާ ޒަމީރުގެ ދުލުން:
އަނިޔާވެރިކަން ކުށްވެރިކުރުން:
މިނިސްޓަރު މޫސާ ޒަމީރު ވަނީ އިސްރާއީލުން ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ އަނިޔާވެރިކަމާއި އަސްކަރީ އުދުވާނީ އަމަލުތައް ކުށްވެރިކުރައްވާފައެވެ. ޢަދާވާތްތެރިކަން ވަގުތުން ހުއްޓާލުމަށް ގޮވާލާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނުތައް ހިފެހެއްޓުމުގެ މުހިންމުކަމަށް މޫސާ ޒަމީރު އަލިއަޅުވާލެއްވިއެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނަށް ތާއީދުކުރުން:
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނާއި އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ މިންގަނޑުތަކަށް ތަބާވުމުގެ މުހިންމުކަމަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ވަނީ އަލިއަޅުވާލާފައެވެ. އެގޮތުން ފަލަސްތީނުގެ އާންމުން ރައްކާތެރިކުރުމަށް ގާނޫނީ އޮނިގަނޑުތައް ތަންފީޒުކުރުމަށާއި ގަވާއިދާ ހިލާފުވާ ފަރާތްތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުން ކަށަވަރުކުރުމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުއަށް ފޮރިން މިނިސްޓަރު އިލްތިމާސްކޮށްފައިވެ އެވެ.
އިންސާނީ އެހީތެރިކަމަށް ގޮވާލުން:
އިންސާނީ އެހީތެރިކަމާއި ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އަވަސް ބޭނުންތެރިކަން ދިވެހިންގެ ފަރާތުން މިނިސްޓަރު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. އިންސާނީ ދަތިކަން ހައްލުކޮށް، އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މުހިންމުކަމުގެ މައްޗަށް ސަރުކާރުން ވަނީ އަލިއަޅުވާލާފައެވެ.
ދައުލަތަކަށް ވަކާލާތުކުރުން:
އިރުމަތީ ގުދުސްގެ ވެރިރަށް ކަމުގައިވާ ފަލަސްތީނުގެ މިނިވަން، އަމިއްލައަށް ވެރިކަންކުރާ ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތެއް ގާއިމްކުރުމަށް ރާއްޖެއިން ތާއީދުކުރާކަން ތަކުރާރުކޮށްފިއެވެ. މިއީ ފެށުނީއްސުރެވެސް ރާއްޖޭގެ ތާރީޚީ ސްޓޭންޑާއި އެއްގޮތްވާ މަޤާމެކެވެ. ރާއްޖެއިން ވެސް ރުހެނީ ބައިނަލް އަޤްވާމީ ފަރާތްތަކުންވެސް ރުހޭ ދެ ދައުލަތުގެ ހައްލަކަށެވެ.
ރާއްޖޭގެ ދައުރުގެ މުހިންމުކަން
އޯއައިސީގައި ރާއްޖޭގެ ދައުރާއި ފަލަސްތީނަށް ދޭ އެއްބާރުލުން މުހިންމުވަނީ ބައެއް ސަބަބުތަކާހުރެއެވެ.
ޑިޕްލޮމެޓިކް ނުފޫޒު:
އޯއައިސީގެ ހީވާގި މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ފަލަސްތީނާ ގުޅޭގޮތުން އެ ޖަމިއްޔާގެ ސިޔާސަތުތަކާއި ގަރާރުތައް ބައްޓަންކުރުމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދައުރު ވަރަށް ބޮޑެވެ. ސަޕޯޓަކީ އޯއައިސީގެ ޖަމާޢަތުގެ ސްޓޭންޑް ވަރުގަދަކޮށް، މި މައްސަލައަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޕްރެޝަރު އުފެއްދުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.
އިންސާނީ ސަމާލުކަން:
އިންސާނީ އެހީތެރިކަމަށް ރާއްޖެއިން ބާރުއަޅަނީ ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންގެ އަވަސް ބޭނުންތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. އިންސާނީ އެހީތެރިކަމަށް ވަކާލާތުކޮށް، އެހީ އެންމެ ބޭނުންވާ ތަންތަނާއި މީހުންނަށް އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ރާއްޖެއިން އެހީތެރިވެދެއެވެ.
ސުލްހައަށް ވަކާލާތުކުރުން:
ދެ ދައުލަތުގެ ހައްލަކަށް ރާއްޖެއިން ތާއީދު ކުރުމާއި އަނިޔާވެރިކަން ކުށްވެރިކުރުމަކީ އިސްރާއީލާއި ފަލަސްތީނުގެ ކޯޅުން ސުލްހަވެރިކަމާއެކު ހައްލެއް ހޯދުމުގެ ފުޅާ އަމާޒަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. މަޝްވަރާ ކުރިއެރުވުމާއި ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުތަކަށް ވަކާލާތުކުރުމުގައި އެ ޖަމިއްޔާގެ ދައުރަކީ ސުލްހައިގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއެރުވުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ދައުރެކެވެ.
ނިންމުން
ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލައިގައި ރާއްޖެއިން ވަނީ ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުތަކާއި އިސްތިގުލާލަށް އެކިއެކި އިދާރާތައް މެދުވެރިކޮށް ވަކާލާތުކޮށް އުސޫލީ ސްޓޭންޑެއް ދަމަހައްޓާފަ އެވެ. މިހާރު ކުރިއަށްދާ އޯއައިސީގެ ބައްދަލުވުމުގައި ރާއްޖެއިން ވަނީ އަނިޔާވެރިކަން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް ވެފައިވާ ވައުދު ވަރުގަދަކޮށް، ފަލަސްތީނަށް ދެމެހެއްޓެނިވި ގަރާރަކަށް ތާއީދުކޮށްފަ އެވެ. މި މަޤާމަކީ ދިވެހިންގެ ތާރީޚީ ތާއީދާ އެއްގޮތްވާ މަޤާމެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޑިޕްލޮމެސީގެ އެންމެ ޕްރެޝަރ އެއް މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގައި އޯއައިސީން ކުރާ ޖަމާޢަތުގެ މަސައްކަތްތައް ވަރުގަދަކޮށްދޭ މަޤާމެކެވެ. ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުތަކަށް ވަކާލާތުކުރުމުގައި ރާއްޖޭގެ ދައުރަކީ ފަލަސްތީނުގެ މަސައްކަތަށް ކުރިއަށްދާ އެއްބާރުލުމާއި ބައިނަލްއަގްވާމީ އިންސާފާއި އިންސާނީ އުސޫލުތަކަށް ޚިދުމަތްކުރާ ކަމުގެ ހެކިތަކެކެވެ.
